MikeLigalig.com

Quote from: vrglguapo on May 05, 2014, 02:15:07 PM
Mangita sab ko tiguwang amerikana hehe..

way tiguwang amerikana nga mangitag tiguwang Pinoy kay daling angu-anguhon.

Way pictures, please post.

Happy pista diha sa Albur karon, Santa Monica.

Kinahanglan tudloan ang tanan nga kahibalo molangoy labi na ang mga kabataan  karon. Itudlo na unta sa mga public/private schools sa elementary ang basic skills in swimming as a sport.

Panglao island sunset, kuha nako samtang nagsakay ko sa Trans Asia paingon sa Cagayan

Happy pista diha sa Tagbilaran, karon May 1, 2014. Sa akong obserbasyon, lahi na ang pista karon komparar niadtong mga 70's. Dili ka makakaon kon mosaka ka sa bay nga dili nimo kaila. Wala nay torta, bibingka ug ubang mga native delicacies. Ang mipuli, sphagetti ug fruit salads.

 A President from Davao?
By Bong Austero | Feb. 25, 2014 at 12:01am
84
I was in Davao City over the weekend and saw for myself the much-vaunted changes happening in the city.  The tell-tale signs of high-speed growth were palpable all over the city.  For instance, I visited the residence of a cousin in Ma-a District and was blown away by the massive and speedy transformation that has taken place in a district which used to be largely comprised of rice fields and whose main claim to recognition was being host to the Davao City jail.   Today, there are condominium buildings being erected and a number of commercial establishments have sprouted all over the district.  And as if to further validate the city’s claim of being in the cusp of transformation, traffic jams were also evident during rush hours.
Yes, Davao City is experiencing rapid growth and development.  But what visitors will probably take note of while in Davao City is the way the city has assumed the distinction of being the poster city insofar as discipline, orderliness, and exercising political will are concerned. 
Davao City is probably the only city in the country that has been able to successfully implement restrictive ordinances.  Smoking in public is strictly prohibited and everyone in the city takes this ordinance to heart.  Davao City has likewise decreed a speed limit and despite the fact that it does seem impractical to limit one’s driving speed to 40kph in areas where there are no other vehicles on the road motorists pretty much obey and drive at a relative snail pace.  Firecrackers are banned in the city and for almost two decades now, the city has enjoyed zero casualties during the New Year revelry.  There’s a ban on the sale of liquor after 1:00 am so bars and restaurants start closing up around then.  Drug use is likewise considered taboo and drug pushing is a serious offense that could cost one’s life.
The city is now considering a ban on the use of videoke machines after 9:00 pm and by the looks of it, this ordinance will also become part of the City’s list of restrictive laws.  I actually wish the same prohibition would be in effect in Manila because in the neighbourhood where I live, people have no compunction about using videoke machines until the wee hours of the morning depriving others of the right to have a restful sleep.
It’s very hard not to be cognizant of the city’s restrictive ordinances because everyone seems to take some degree of pride in reminding visitors that unlike everywhere else in this country, people in Davao City are serious about following city ordinances.  It does seem as if we’re so hungry for showcases of our ability to rise above our many frailties as a people so when we hear about a success story, we tend to flaunt it.  The in-flight announcement of our arrival in the Davao International Airport included reminders of the no smoking ordinance throughout the city.  At the convention which I attended, the speakers from the City invariably talked about how to conduct one’s self in Davao City. The consensus was that Davao City is generally peaceful and orderly and developing and the price one has to pay for it to be so is discipline and obedience.
It is no secret that the key to Davao City’s relative success in implementing ordinances that require people to voluntarily exercise some restraint on their supposed “freedoms” has been the distinct leadership brand of Rodrigo Duterte, mayor of Davao City since 1988.  Duterte is renowned for his no-nonsense approach to dealing with criminals and recalcitrant elements.  Duterte’s political will in weeding out the city of drug pushers, abusive cops and officials, and smugglers is widely acknowledged although there are sectors that insist that his leadership style smacks of repression and potentially violate human rights and due process.  Is Duterte’s leadership style what the country needs given the over emphasis on individual rights and freedoms over collective welfare?  The debate is expected to heat up in the next few months in the run up to the 2016 elections.
There are sectors that are pushing for a Duterte Presidential run in 2016.  It’s still too early to see if the movement will catch fire considering that Duterte himself is playing coy, insisting that he does not have a moist eye on the highest seat of the land.  But then again, the presidency is supposed to be a matter of manifest destiny so a change of heart is not totally unexpected.
What we can conclude from all these are the following: First, we’re desperate for a leader with genuine leadership skills; Second, people are getting impatient with talk and now want real action; and third, people are really willing to sacrifice for the sake of the so-called common good.

Daghang mga Pinay nangitag husband nga Kano, basin ug makahantok.Naay koy kauban nga teacher, gustong gyod ug Kano. Nakapenpal siya ug taga Arizona, 67, biyudo. Miari siya sa Pilipinas ug nagpakasal sila. Labihang datua kay retired pilot ang Kano. Karon pwerteng datoa na karon.Tua na siya sa Amerika,nagpakasal sila didto ug karon, Amerikan citizen na.   

Yes,, daghang Pinay gustong magminyo og Kano bisag tiguwang na.

I'm born is the late 40's. We were the first to experience listening the 45 rpm records of the Platters: When the Twilight is Gone, Only You, Remember When and the harana songs of Ruben Tagalog.

Quote from: hubag bohol on April 24, 2014, 12:01:20 PM
What a useful list...

yes,

It's an impossible dream that such a planet exist. The far distance from the sun shows that life would not be possible there.

wala lay daotay kon wa kaayon.

Hapit na jod ang pista sa amo, sa Corella Bohol karong 27. Happy pista, komusta sa tanan kay dili ko kauli.

Maayo man nga naay storms o typhoons aron makaulan. Grabeng init karon, nagliki ang yuta diri sa ubang lugar sa Davao del Sur.Kana lang hinay

pinakaiwit ang 'Pinas

Quote from: Lollapalooza on April 21, 2014, 03:28:48 PM
mas gusto nako gihapon ang letters.. para sa ako, mura'g ma feel pod nimo ang gibati sa nagpadala ug sulat sa imo.. although dugay gyud maabot hehehehe

Komusta jenneth, kining pag-uso na ug txt-txt o email, wa na koy sulat-sulat sa akong mga paryente sa Bohol. Moabot gyod ang panahon nga tanan  na ang mogamit og celpon. Gani ang akong paryrente nga 88 na ang edad,maayo na motext.

mail o txt ang gigamit karong komuninikasyon. Four years from now, mawala na ang post office

Kayang kayang bayaran ni Money ang money sa BIR.

LIve, nagsugod na, ikaduhang round na.Ayaw sipyata pagtan-aw.

bonsai nga engkanto pod ang mopuyo sa bonsai nga balete.

Nahulog tingali sa Bermuda Triangle, kay bisan eroplano suyupon sa sulog kon mahiagi sa ibabaw

Conserve water.

Ang bunot karon makwartahan na. Adunay duha ka processing plant diri sa Digos City, nga gihimo kini nga coco fibers for export. Ang bunot paliton ug P100 per thousand pieces.

.....ug molaban ka sa tinuod , patyon man ka, mao na ang trend karon. Unsaon na kaha nato aron masumpo ang mga daotan?

Ang MH370 plane nalahos didto sa duol sa North Pole, didto nahulog.

Diri sa among lugar, Davao del Sur, maayo man ang panahon, medyo cloudy lang, dili apektado ni Doming, praise God nga mogawas sa Pilipinas nga walay mga kadaot.

Sayang ,dili na ko moqualify sa age. Maayo untag apil ang seniors.

Salamat nga way nadat-ogan sa pagkaguba.

Ang naguba nga Baclayon Church.

Kalamiiii! pansit sinagolan ug behon= bam-e

Daghan kong mga close relatives diha sa San Pascual:mga Daray clan, Golosino clan.

How to make our life eternal?
Read the Bible,with Informations, that Brings, Life, Eternal

Grabe! bisag akoy ilang  bayaran, dili gyod ko magpahugaw-hugaw sa lawas.

Kadugay nang panahon, kutob na lang ta sa paghamdom.

4,634 sq. m. sa tag P100/ sq. = P463,000.00, kuhaan pa sa deed of sale ug capital gain tax.

This needs further study.

Kinsay gusto mopalit for residential or agriculture diha sa Canangcaan daplin sa karsada, pero intero lote ang akong pagbaligya. Patag ang daplin sa karsada ug bakilid sa unahan, adunay kahoy nga magabas,maoling, adunay 30 ka punoang mangga nga mapabunga na ug mga kawayan o butong.

Land for sale in Canangcaan, Corella Bohol ,ideal for residential or agriculture, with 30 mango trees ready for induction, bamboos and trees. It is located along the provincial road, 200 away from Canangcaan Elementary School, with clean title, with an area of 4,634 sq. m. Price: P100 per sq. m.

Interested person may contact: Felix B. Daray
                                1693 Luna Ext. Digos City or 09195077852
                                email ad: yarad48@yahoo.com

Residential or agricultural land for sale in Canangcaan, Corella, Bohol, 4,634 sq. m, along the road, 200 away from Canangcaan Elementary School, with 30 mango trees ready for induction with clean title.  Price: P100 per sq. m.

Interested person may contact: Felix B. Daray
                                1693 Luna Ext. Digos City or 09195077852
                                yarad48@yahoo.com

KOn matuman mo swerte ka
Kay ang Bol-anon, buotan gajod
Magmahal kanimo hangtod sa Tagbilaran.

Unsay mag kaso nga ipasaka ani? suicide o paricide

Adunay bag-ong ngalan nga mialisngaw karon sa pagkapresidente sa 2016, si Rodrigo Duterte

Lamiiiii kaayo, daghan pod og tostansiya.

Nindot, hinlo, kay wala pa man dugoki sa mga tawo.

Ang akong Pagsalga-salga sa Panitik sa Sinugbuanong Binisaya

Ni Felix B. Daray   (napatik sa Bisaya Magazine Disyembre 18, 2013)
   Digos City
   Niadtong 2008 sa dihang misuway  kog sulat sa unang gumalaysay nga nag-ulohan,” Ang Malambuong Produksiyon sa Mangga sa San Roque Digos City,” dinhi sa Bismag, naglisod gyod kog espel sa mga pulong. Naglibog kos sa “U” ug “O” kon asa ang mouna. Pagkahuman og edit, ako gyong gipadala sa koreyo. Daw gibayaw ang akong kasingkaing dihang nagteks ang akong kababata sa Bohol nga nakabasa sila sa akong gisulat. Apan bisan og giunsa nakog suhid ang Siyudad sa Digos, wa gyod ko kapalit sa maong gula sa Bismag aron unta masusi ang sayop nga espeling sa mga pulong nga may “U “ug “O,” “E”ug “I.” Nagtuo man gani ko nga di makapasar sa editing.
   Niining higayon, tugoti akong nga mosalga-salga  ning panagbangi sa mga  hunahuna sa  banggiitang mga magsusulat  sa dilang Binisaya nga gisugdan ni Gremer Reyes ug Ernesto Lariosa bahin sa tukmang paggamit sa “U” ug  “O.” Nakabasa ko sa epiko nga sinulat sa naulahi dinhi sa Bismag nga giulohan ug “Kalisub.” Gihangak  kog binasa kay way comma, period o tuldok. Estayl  kaha niya kini o identity sa iyang gimugnang dagang sa pinulongang Binisaya?
   Sa dihang nangita kog Bismag diri sa Digos, gikabagat ko si Sandry Nicandro usa ka anawnser sa am radyo sa Davao kanhi ug nagsulatan usab sa Bismag. Gipabasa ko niya sa iyang sinulat nga naulohag “Naguol ko sa Padayong Sayop nga Espeling sa mga Pulong Binisaya”  gula sa Septiyembre 12, 2012. Matud pa niya, “ kanunay nakong mabasahan sa mga lokal nga mantalaan sa Davao del Sur  ug North Cotabato ang mga sayop nga espeling sa mga pulong sama niini: matud, nasud, libut, katapusan, akung, gayud, isa, ug uban pa.”
   Sa maong gula, dihay tubag ni Editor Edgar Godin nga ang mga Batakang  Tamdanan sa Binisaya ilabi na sa Lagda sa Espeling mabasa sa website sa Bisaya:http//bismag.pbworks.com
Nia ang porsiyon  sa akong nabasa sa Lagda sa Espeling:
”Ang "U" ug "O" sa Mga Pulong Lintunganay (Root Words)
Ang mga pulong lintunganay mao kadtong mga pulong nga wala langgikiti.
1. ‘U' ang gamiton sa una ug sulod nga (mga) silaba sa mga pulong lintunganay, samtang ang ‘o’    anha gamita sa kataposang silaba sa mga pulong lintunganay.
Mga Pananglitan:
Unang Silaba:
bughat, kusi, tulo,,bu****, buto, pulo (island) umagad ,ugangan, ug-og, mug-ot, gun-ob, dugho,       bugan, sud-an, pus-an, kulang, ulan, tulon, gubat, bugti, dugnit,gusbat,
Sulod nga Silaba:
Hapuhap, pangutana, habuhabo, bituon, taudtaod, sagunson,haguka,hinuon, turutot,    bukubuko, hugunhugon, puhunan, gitulisok
Kataposang Silaba:
Pako, dako, tulo, matod, nasod, lungsod, balod, gakos, sakob, barog, taob, turutot, huyuhoy,    himo, panimalos, hisgot
Ang patingog nga "I"
2. Ang "i" gamiton sa tanang lumad nga pulong gawas sa mga pulong "babaye", "pangadye", "dayeg" ug "sikwate".
Mga Pananglitan:
Bitin, hait, bituon, kanding, sigbin, iti, tagiptip, kuting,tai
Ang "U" ug "O" sa Mga Pulong Linanggikitan (Affixed Words)
3. Magpabilin ang han-ay sa 'u' ug/o 'o' sa pulong lintunganay diha sa mga pulong linanggikitan,    o kon ang mga pulong lintunganay gitapoan na sa mga iglalanggikit.
Mga Pananglitan:
himoON -- gikan sa ‘himo’, gisumpotan sa ‘ON’
himoAN -- gikan sa ‘himo’, gisumpotan sa ‘AN’
  handomANAN -- gikan sa ‘handom’, gisumpotan sa ‘ANAN’
  hALandomON -- gikan sa ‘handom’, gisal-otan sa ‘AL’ ug gisumpotan sa ‘ON’
sangpotANAN -- gikan sa ‘sangpot’, gisumpotan sa ‘ANAN’
lungsorANON -- gikan sa ‘lungsod’ (d/r), gisumpotan sa ‘ANON’
  KAbungsorAN -- gikan sa ‘bungsod’ (d/r), gilanggikitan sa ‘KA’ ug gisumpotan sa ‘AN’
KAlibotAN -- gikan sa ‘libot’, gilanggikitan sa ‘KA’ ug gisumpotan sa ‘AN’
bULuhatON -- gikan sa ‘buhat’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘ON’
sULugoON -- gikan sa ‘sugo’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘ON’
tULunghaAN -- gikan sa ‘tungha’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘AN’
igsoON -- gikan sa ‘igso’, gisumpotan sa ‘ON’
MAtINahorON -- gikan sa ‘tahod’, gilanggikitan sa ‘MA’, gisal-otan sa ‘IN’, ug gisumpotan sa ON’
tULumanON -- gikan sa ‘tuman’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘ON’
(Timan-i: Tungod kay walay tunganggikit (infex) sa Binisaya nga may titik 'O', wala gayoy pulong    nga may titik 'O' sa tunga o sulod nga silaba gawas sa mga pulong hinulaman gikan sa Iningles o Kinatsila, ubp. Sa mga gamotpulong nga gibalik-balik paglitok nga may titik 'O' sa sulod o tunga nga silaba, kini gi-justify sa haypen pagpasabot nga kana pulong gamot nga gisubli lamang paglitok. Hinungdan usab nga ang pulong 'hunahuna' dili angay haypenan tungod kay dili man    pulong gamot ang 'huna'.
   Nahayagan og maayo ang akong salabutan ug nadasig sa pagsulat niining atong  nag-unang sinemanang magasin sa Binisaya. Kay mao pa lagiy pagtuon-tuon sa sa kompyuter, naglisod ko pagpadala sa email. Matod pa ni Sir Godin sa iyang text, nga gibudlay siyag edit sa akong gi-email kay nagdikit ang mga pulong, way lat-ang matag pulong. Iya kong gitudloan nga  kon magsugod og lain nga parapo; enter unya tuslokon ug kausa  ang tab. Tuod man, nakita ra ang sayop.
   Segun sa lagda sa  espeling sa mga pangalan sa mga tawo, lugar ug brand sa mga bprodukto dili angay usabon. Sa gula sa Disyembre 4, 2013, matod pa ni Ricardo Tubio nga ang iyang apelyido giusab og Tubio gikan sa Tobio kay ang  litrang “U” sunod sa “T”. Alphabetical  arragnment ang gibasehan , niya pa. Apan klarong wa kita nianang  gitawag og ‘alphabetical arrangement.’ Dili pod kabasehan ang paglitok sa mga pulong tungod kay sa laing lugar naa silay kaugalingon tono sa  paglitok sa U ug O. Kadaghanan diri sa Mindanao, ang Binisaya nga Sinugbuanon, pareho ra man ang tono sa U ug O. Bisan gani ang E ug I, pareho ra usab ang tono.
   Sa atong  high tech  nga panahon karon,  ang pag-espel sa mga pulong sa teks bisan giunsa na lang pag-shortcut  basta masabtan lang. Tugotan ta lang diha nga lugar, apan dili sa mga mantalaan ug magasin. Atong sundon ang Ladga sa itaas nga gigamit sa mga magsusulat sa Bismag  aron padayong molambo ug magpabiling lig-on ang  dilang Binisaya. Kining maong sinemanang mantalaan nga Bisaya mao ray establisadong magasin diin atong mabasa ang nagkadaiyang literatura nga Binisaya: balak, gumalaysay, sugilanon, komiks, balita, pulongbay, mga kulom, gitikgitik ug uban pa.
   Ang magasing Bisaya nakig-alayon sa DepEd sa paggamit isip medyum sa pagtudlo ubos sa pag-endorso sa akademiyang Bisaya Foundation pinaagi sa usa ka resolusyon nga ang  spelling system nga gitamdan sa magasing  Bisaya maoy opisyal nga sagupon sa ABF ug sa DepEd-7 diha sa implementasyon sa D.O.74.
   Na hala, suwat no mo; atong sundon ang lagda sa espling sa itaas.
   
   
   

(sumpay)

14. UY (UE)â€" Ang mga titik "ue" hulipan og "uy".

•   buyno â€" bueno
•   nuybe â€" nueve
•   Huybes â€" jueves
•   buylo â€" vuelo
•   pruyba â€" prueba
•   eskuyla â€" escuela

15. UYA (UIA)â€" Ang mga titik "uia" hulipan og "uya".

•   aleluya â€" alleluia

16. YO (IO)â€" Ang mga titik "io" hulipan og "yo".

•   rosaryo â€" rosario
•   kampanaryo â€" campanario
•   diksiyonaryo â€" diccionario
•   ordinaryo â€" ordinario

(sumpay)
Mga Diptonggo Sa Langyawng Pinulongan*
Sa Binisaya-Sinugboanon, ang "a" basahong "a", ang "o" ug "u" basahon sa ingon, ang "i" ug "e" basahon usab sa ingon. Sumala sa librong Binisaya-Sinugboanon Nga Batadila ni Mlbn. Kilaton, ang Sinugboanon walay sikpat kun diptonggo sanglit litokon ang matag titik. Hinuon, adunay mga batidila nga nag-isip sa "y" nga bahin niini. Busa, sa Sinugboanon ang "ay", "ey", "oy" ug "uy" giisip nga sikpat alang sa "paypay", "baley", "boy" ug "uy". Bisan pa niini, kon ang pulong langyaw adunay diptonggo sama sa "ea", "eo", "ia", "io", "ua", "ue", "ui", o "uia" sal-otan ang taliwala niini og "y" ug ang diptonggo nga "ao" hulipan ang "o" og "w".

Mga Pananglitan:

1. AY (AE ug AI)â€"
Ang titik "e" sa mga titik "ae" hulipan og "y".

•   ayroplano â€" aeroplano
•   ayrosol â€" aerosol

Ang titik nga "i" sa mga titik "ai" hulipan usab og "y".

•   kayda â€" caida
•   bayle â€" baile

2. AW (AO ug AU)â€"
a.) Ang titik "o" sa mga titik "ao" hulipan og "w".

•   bakalaw â€" bacalao
•   kakaw â€" cacao

b.) Ang titik "u" sa mga titik "au" hulipan og "w".

•   awto â€" auto
•   awtomatiko â€" automatico

3. EYA (EA)â€" Ang mga titik nga "ea" sal-otan og titik "y" sa taliwala.

•   beyato â€" beato
•   ideya â€" idea

4. EYO (EO)â€" Ang mga titik "eo" sal-otan og titik "y" sa taliwala.

•   ateyo â€" ateo
•   ideyolohiya â€" ideologia

5. EYU (EU)â€" Ang mga titik nga "eu" sal-otan og titik "y" sa taliwala.

•   eyunuko â€" eunoco

6. IYA (IA)â€" Ang mga titik "ia" sal-otan og titik "y" sa taliwala.

•   akademiya â€" academia
•   anomaliya â€" anomalia
•   bahiya â€" bahia
•   Bibliya â€" Biblia
•   karenderiya â€" carenderia
•   kategoriya â€" categoria
•   enerhiya â€" energia
•   litaniya â€" litania
•   industriya â€" industria
•   ortograpiya â€" ortografia

Eksepsiyon:
a.) Kon ang diptonggo giunhan og titik "s" sa hubad sa Binisaya ug giunhan pa gayod og katingog, dili na gamiton ang "i".

•   amnesya â€" amnesia
•   ambisyon â€" ambicion
•   alegasyon â€" alegacion
•   anemya â€" anemia

b.) Adunay mga pulong langyaw nga gihubad ngadto sa lumad nga dili na gamitan og "i".

•   kolonya â€" colonia
•   komedya â€" comedia
•   elementarya â€" elementaria
•   medya â€" media
•   primarya â€" primaria
•   trahedya â€" trahedia
•   iglesya â€" iglesia
•   segundarya â€" segundaria

7. IYE (IE)â€" Ang mga titik "ie" sal-otan og "y" sa taliwala.

•   abiyerto â€" abierto
•   diyeta â€" dieta
•   impiyerno â€" infierno
•   miyembro â€" miembro
•   piye â€" pie (foot)
•   piyer â€" pier
•   miyentras â€" mientras
•   siyempre â€" siempre
•   piyesa â€" pieza

8. IYO (IO)â€" Ang mga titik "io" sal-otan og "y" sa taliwala.

•   adiyos â€" adios
•   Diyos â€" Dios
•   basiyo â€" vacio
•   anunsiyo â€" anuncio

9. IYU (IU)â€" Ang mga titik "iu" sal-otan og "y" sa taliwala.

•   siyudad â€" ciudad

10. SYU (CEU)â€" Ang mga titik "ceu" hulipan og "syu".

•   parmasyutika â€" farmaceutica

11. UWA (UA)â€" Ang mga titik "ua" sal-otan og "w" sa taliwala.

•   estatuwa â€" estatua
•   guwapa â€" guapa
•   guwardiya â€" guardia
•   kuwarenta â€" quarenta
•   kuwarta â€" cuarta

12. UWE (UE)â€" Ang mga titik "ue" sal-otan og "w" sa taliwala.

•   kuwerpo â€" cuerpo
•   puwerte â€" fuerte
•   muweble â€" mueble
•   muwelye â€" muelle
•   muwestra â€" muestra
•   puwerta â€" puerta
•   buwelta â€" vuelta
•   tuwerka â€" tuerca
•   suwerte â€" suerte

13. UWI (UI)â€" Ang mga titik "ui" sal-otan og "w" sa taliwala.

•   lingguwistika â€" linguistica
•   buwitre â€" buitre
•   biskuwit â€" biscuit

14. UY (UE)â€" Ang mga titik "ue" hulipan og "uy".

•   buyno â€" bueno

(sumpay)
21. RYA (RIA)--
Ang "rya" gamiton paghulip sa mga titik "ria" sa mga pulong langyaw kon ang "r" sa lumad nga hubad giunhan og patingog nga "a".

•   malarya -- malaria
•   primarya -- primaria
•   elementarya -- elementaria
•   segundarya -- segundaria
•   kandelarya -- candelaria
•   punerarya -- funeraria

Ang "rya" gamiton paghulip sa mga titik "ria" sa mga pulong langyaw kon ang "r" sa lumad nga hubad giunhan og patingog nga "e" ug nga, kon ang pulong may duha lamang ka silaba. (Ikatalay dinhi ang mga pulong "medya" dili mediya, "rebyo" dili rebiyo ubp.

•   perya -- feria

22. S (C, Z ug X)--
a. Ang "s" gamiton paghulip sa titik "c" sa mga pulong langyaw.

•   bosina -- bocina
•   onse -- once
•   kosina -- cocina
•   kinse -- quince

b. Ang "s" gamiton paghulip sa titik "z" sa mga pulong langyaw.

•   aktres -- actriz
•   asul -- azul
•   basar -- bazar
•   krus -- cruz
•   kapatas -- capataz
•   onsa -- onza
•   lapis -- lapiz
•   ahedres -- ajedrez
•   krusada -- cruzada
•   kalabasa -- calabaza

k. Ang "s" gamiton usab paghulip sa titik "x" sa pulong langyaw.

•   seroks -- xerox

23. SIYA (CIA, TIA)-- Ang "siya" gamiton paghulip sa mga titik "cia" o "tia" sa mga pulong langyaw kon ang "s" sa lumad nga hubad giunhan og katingog.

•   ganansiya -- ganancia
•   probinsiya -- provincia
•   alkansiya -- alcancia
•   ignoransiya -- ignorantia

24. SYA (CIA, SIA)-- Ang "sya" gamiton paghulip sa mga titik "cia" o "sia" sa mga pulong langyaw kon ang "s" sa lumad nga hubad giunhan og patingog.

•   amnesya -- amnesia
•   parmasya -- farmacia
•   iglesya -- iglesia
•   malisya -- malicia
•   grasya -- gracia
•   demokrasya -- democracia

25. SIYO (CIO, TIO)-- Ang "siyo" gamiton paghulip sa mga titik "cio" o "tio" sa mga pulong langyaw kon ang "s" giunhan og katingog.

•   anunsiyo -- anuncio
•   silensiyo -- silencio

Eksepsiyon: basiyo -- vacio

26. SYO (CIO, TIO)-- Ang "syo" gamiton paghulip sa mga titik "cio" o "tio" sa mga pulong langyaw kon ang "s" sa lumad nga hubad giunhan og patingog.

•   edipisyo -- edificio
•   palasyo -- palacio
•   bisyo -- vicio
•   serbisyo -- servicio
•   opisyo -- oficio
•   negosyo -- negocio
•   kasosyo -- socio

27. SIYON (CION, TION)-- Ang "siyon" gamiton paghulip sa mga titik "cion" o "tion" sa mga pulong langyaw kon ang "s" sa lumad nga hubad giunhan og katingog.

•   kansiyon -- cancion
•   koleksiyon -- collection
•   indyeksiyon -- injection
•   leksiyon -- leccion
•   imbensiyon -- invencion
•   kombensiyon -- convencion

28. SYON (CION, TION)-- Ang "syon" gamiton paghulip sa mga titik "cion" o "tion" sa mga pulong langyaw kon ang "s" sa lumad nga hubad giunhan og patingog.

•   alegasyon -- alegacion
•   edukasyon -- educacio
•   ambisyon -- ambicion
•   komunikasyon -- communicacion
•   impresyon -- impresion
•   bakasyon -- vacacion

29. TS (CH)-- Ang "ts" gamiton paghulip sa mga titik "ch" sa mga pulong langyaw.

•   atsa -- acha
•   tsa -- cha
•   tsapa -- chapa
•   tsiko -- chico
•   tsokolate -- chocolate
•   tseke -- cheque
•   Tsina -- China
•   tsismosa -- chismosa
•   itsa -- echar
•   letse -- leche
•   martsa -- marcha
•   tatsa -- tacha

Atong sundon ang korek  espeling sa pagsulat og Binisaya.

•   
•   

   Lagda Sa Espeling
Mga Batakan Sa Panitik Sa Binisaya-Sinugboanon
E. S. GODIN
Associate Editor, Bisaya



Alang sa Lumad nga mga Pulong
Ang lumad nga mga pulong mao ang mga pulong nga nahilakip sa leksikon sa Binisaya-Sinugboanon sa wala pa moabot ang mga Katsila ug ubang langyaw.

Ang "U" ug "O" sa Mga Pulong Lintunganay (Root Words)
Ang mga pulong lintunganay mao kadtong mga pulong nga wala langgikiti.

1. ‘U' ang gamiton sa una ug sulod nga (mga) silaba sa mga pulong lintunganay, samtang ang ‘o’ anha gamita sa kataposang silaba sa mga pulong lintunganay.

Mga Pananglitan:

Unang Silaba
•   bughat
•   kusi
•   ugangan
•   ug-og
•   mug-ot
•   gun-ob
•   dugho
•   buga
•   tulon
•   gubat
•   bugti
•   dugnit
•   gusbat

Sulod nga Silaba
•   hapuhap
•   pangutana
•   habuhabo
•   bituon
•   taudtaod
•   turutot
•   bukubuko
•   hugunhugon
•   puhunan

Kataposang Silaba
•   pako
•   dako
•   tulo
•   matod
•   nasod
•   lungsod
•   tot
•   huyuhoy
•   himo
•   panimalos
•   hisgot

Ang patingog nga "I"
2. Ang "i" gamiton sa tanang lumad nga pulong gawas sa mga pulong "babaye", "pangadye", "dayeg" ug "sikwate".

Mga Pananglitan:
•   bitin
•   hait
•   bituon
•   kanding
•   sigbin
•   iti
•   tagiptip
•   kuting
•   tai

Ang "U" ug "O" sa Mga Pulong Linanggikitan (Affixed Words)
3. Magpabilin ang han-ay sa 'u' ug/o 'o' sa pulong lintunganay diha sa mga pulong linanggikitan, o kon ang mga pulong lintunganay gitapoan na sa mga iglalanggikit.

Mga Pananglitan:
•   himoON -- gikan sa ‘himo’, gisumpotan sa ‘ON’
•   himoAN -- gikan sa ‘himo’, gisumpotan sa ‘AN’
•   handomANAN -- gikan sa ‘handom’, gisumpotan sa ‘ANAN’
•   hALandomON -- gikan sa ‘handom’, gisal-otan sa ‘AL’ ug gisumpotan sa ‘ON’
•   sangpotANAN -- gikan sa ‘sangpot’, gisumpotan sa ‘ANAN’
•   lungsorANON -- gikan sa ‘lungsod’ (d/r), gisumpotan sa ‘ANON’
•   KAbungsorAN -- gikan sa ‘bungsod’ (d/r), gilanggikitan sa ‘KA’ ug gisumpotan sa ‘AN’
•   KAlibotAN -- gikan sa ‘libot’, gilanggikitan sa ‘KA’ ug gisumpotan sa ‘AN’
•   bULuhatON -- gikan sa ‘buhat’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘ON’
•   sULugoON -- gikan sa ‘sugo’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘ON’
•   tULunghaAN -- gikan sa ‘tungha’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘AN’
•   igsoON -- gikan sa ‘igso’, gisumpotan sa ‘ON’
•   MAtINahorON -- gikan sa ‘tahod’, gilanggikitan sa ‘MA’, gisal-otan sa ‘IN’, ug gisumpotan sa ‘ON’
•   tULumanON -- gikan sa ‘tuman’, gisal-otan sa ‘UL’ ug gisumpotan sa ‘ON’

(Timan-i: Tungod kay walay tunganggikit (infex) sa Binisaya nga may titik 'O', wala gayoy pulong nga may titik 'O' sa tunga o sulod nga silaba gawas sa mga pulong hinulaman gikan sa Iningles o Kinatsila, ubp. Sa mga gamotpulong nga gibalik-balik paglitok nga may titik 'O' sa sulod o tunga nga silaba, kini gi-justify sa haypen pagpasabot nga kana pulong gamot nga gisubli lamang paglitok. Hinungdan usab nga ang pulong 'hunahuna' dili angay haypenan tungod kay dili man pulong gamot ang 'huna'. Twa: "Mga Pulong nga Gibalik-balik Pagtabi")

Ang mga patingog (A, E, I, U, O) sa Mga Pulong Tinapoan (Contracted Words)
4. Magpabilin usab ang patingog (vowel) sa mga pulong lintunganay diha sa mga pulong tinapoan o hinugtong. (Ang apostrope nga gigamit sa uban timaan sa paghugtong dili na pagagamiton).

Mga Pananglitan:
•   lainlaing dapit (lainlain nga dapit)
•   higanteng baki (higante nga baki)
•   bayleng buntagay
•   kabayong pak-an
•   estudyanteng sipat
•   dakog kaon (dako og kaon)
•   tiking kuwanggol

Mga Silabang Gisubli-subli Paglitok
5-A. Magpabilin ang 'u' sa unang silabang gisubli paglitok.

Mga Pananglitan:
•   tudlo -- magtutudlo
•   tuon -- magtutuon
•   hukom -- maghuhukom
•   sulat -- magsusulat
•   pulong â€" magpupulong
•   kuotâ€"mangunguot (mangkukuot)

5-B. Dunay tagsa ka silaba nga gibalik-balik sa usa ka pulong lintunganay. Kini magsunod gihapon sa lagda 1 ug/o 2. Mga pulong sama niini dili gayod angay ulangon og giyon (-).

Mga Pananglitan:
•   lumlom
•   gulgol
•   luglog
•   gutgot
•   hushos
•   pikpik
•   suksok
•   bungbong
•   hunghong
•   sungsong
•   tuktok
•   luklok
•   subsob

Mga Pulong Gibalik-balik Pagtabi
6-A. Ang 'u' ug 'o' dili angay usbon sa mga pulong lintunganay o gamotpulong nga gibalik-balik paglitok sa pagpasabot sa lihok nga gibalik-balik, o sa butang nga ingon-ingon sa, kun susama sa, ug sa kakulang og diyotay sa, o dili kaayo sama sa butang nga gitandingan. Ang mga pulong sama niini angayng ulangon gayod sa giyon (-) o hyphen.

Mga Pananglitan:
•   lukso-lukso
•   pula-pula
•   tigom-tigom
•   dakop-dako
•   inom-inom
•   hubog-hubog
•   itom-itom
•   timo-timo
•   tagsa-tagsa

6-B. Adunay mga pulong binalik-balik paglitok apan dili mga pulong lintunganay (root) nga gisubli lamang paglitok, kondili usa gayod ka tibuok kun lintunganay nga pulong. Gilangkob kinig mga silaba nga dili makabarog kon dili sublion paglitok, busa ang ‘u’ ug ‘o’ niini magsunod sa lagda 1. Kining mga pulonga dili angayng buakon sa giyon sanglit usa man siya ka tibuok nga pulong.

Mga Pananglitan:
•   taudtaod
•   hunahuna
•   hugunhugon
•   tuwaytuway
•   dihadiha
•   duhaduha
•   dipudipo

6-K. Kon ang pulong binalik-balik paglitok may pagka susama sa giingon sa 6-A apan gigamit na ingong espesipikong ngalan (labi nag proper noun) sa usa ka butang, mananap, o dapit, ang maong pulong maisip nang kamatang sa giingon sa 6-B ug busa magsunod na sa maong lagda.

Mga Pananglitan:
•   Lapulapu (a name: Cebuano hero)
•   lapulapu kun pugapo (fish)
•   kasingkasing
•   habalhabal (for-hire motorcycle)
•   bagulbagol (skull)
•   kandingkanding (plant)
•   Gitikgitik (a joke; a section of the Bisaya magazine)

A.T. (Angay Timan-an):
May pipila ka pulong gibalik-balik paglitok nga may kapin sa usa ka gidalang kahulogan. Pananglit, ang pulong "lainlain". Kining pulonga dili angayng ulangog giyon kon nagpasabot og "different" sama sa"Nagkalainlaing siyudad sa kapupud-an." Apan kini ulangon nag giyon kon ang maong pulong nagpasabot og"set aside" ingon sa "Iyang gilain-lain pagbutang ang mga pagkaon."

Alang sa Hinulamang mga Pulong

Direktang Paghulam
7-A. Ang direktang paghulam nagpasabot og hingpit nga paggamit sa langyawng pulong sa walay pag-usab sa panitik niini.

Mga Pananglitan:
•   fan (Eng. Magdadayeg)
•   buena familia (Sp.)
•   armas de fuego (Sp.)
•   super cute (Eng.)

Di Direktang Paghulam
7-B. Paghulam o pag-adap sa langyawng pulong diin giusab ang espeling pinasibo sa abakada sa Binisayang Sinugboanon. Sa pag-usab, magpabilin ang mga patingog (vowels) ug ang mga katingog (consonants) lamang ang pagailisan, sama sa mga letrang C, F, J, Ã', Q, V, X, ug Z nga may laing katugbang sa abakada sa Binisayang Sinugboanon. (Dili apil sa pagailisan ang mga ngalan sa tawo, dapit, ug brand sa mga produkto.)

Mga Pananglitan:
•   pilosopo (Sp. filosopo)
•   kolor (Eng. color)
•   tono (Sp. tone)
•   polis (Eng. police)
•   espiritu (Sp. espiritu)
•   gradwasyon (Sp. graduacion)
•   gradwesyon (Eng. graduation)
•   abentura (Sp. aventura)
•   adbentyur (Eng. adventure)
•   responsabilidad (Sp. responsabilidad)
•   responsibiliti (Eng. responsibility)

7-K. Kon ang pulong hinulaman may kaamgid nga tugbang (sa Iningles ngadto sa Kinatsila o vise versa) nga susama usab ang panglitok, ang pulong Kinatsila maoy himoong sumbanan.

Mga Pananglitan:
•   edukasyon (Sp. educacion) (Eng. education)
•   eleksiyon (Sp. eleccion) (Eng. election)

A.T. (Angay Timan-an):
May pipila ka pulong hinulaman nga wala moagad sa orihinal nga panitik sa pulong gigikanan. Sagad niining mga pulonga may establisado nang panitik sa Binisaya nga lisod nang mausab, ug busa angayng pahinuntan na lamang.

Mga Pananglitan:
•   suspetsa (Eng. suspect) (Sp. sospecha)
•   sustener (Eng. sustain) (Sp. sostener)
•   kuwitis (Sp. cojete)
•   pista (Sp. fiesta) (Eng. feast
•   hulma (Sp. horma)
•   pulbora (Sp. polvora)
•   hulmigas (Sp. hormiga)
•   kutson (Sp. colchon)
•   gulpi (Sp. golpe)
•   pundo (Sp. pondo) (Eng. fund)

7-D. "E" o "EY" ang gamiton paghulip sa mga pulong Iningles nga may long "a".

Mga Pananglitan:
•   keyk (cake)
•   tsokoleyt (chocolate)
•   manedyer (manager)

7-E. Ang mga pulong Iningles nga nagsugod og "S" nga walay tugbang nga amgid sa Kinatsila pagaunhan og titik "E" sa lumad nga hubad.

Mga Pananglitan:
•   estoryaâ€" story (Sp. cuento)
•   esteydsâ€" stage (Sp. tablado)
•   estambayâ€" standby
•   esnatserâ€" snatcher

7-G. "I" ang gamiton paghulip sa "y" sa mga pulong hinulaman gikan sa Iningles nga may tunog ‘i’.

Mga Pananglitan:
•   kendi (candy)
•   delikasi (delicacy)
•   seksi (sexy)
•   melitari (melitary)
•   parti (party)
•   panti (panty)

7-H. "I" ang gamiton paghulip sa mga pulong Iningles nga may dobleng E (‘ee’) o nanagsunod nga duha ka ‘e’.

Mga Pananglitan:
•   miting (meeting)
•   dyip (jeep)
•   dyambori (jamboree)
•   reperi (referee)

7-I. "O" ang gamiton sa mga pulong hinulaman gikan sa Iningles nga nagtapos og "iew".

Mga Pananglitan:
•   interbiyo (interview)
•   saydbiyo (sideview)

A.T. (Angay Timan-an):
Kon ang katingog (‘b’ sa gigamit nga pananglitan) sa lumad nga hubad giunhan og patingog (vowel), ang "i" dili na gamiton.

Pananglitan:
•   rebyo (review)

7-L. "U" ang gamiton sa mga pulong hinulaman gikan sa Iningles nga nagtapos og "ue".

Mga Pananglitan:
•   abenyu (avenue)
•   barbekyu (barbecue)
•   isyu (issue)
•   reskyu (rescue)
•   benyu (venue)

Ang Simplikadong Paagi (Simplified Way)
Ang simplified way kun simplikadong paagi maoy komun nga gilutsang bag-ong dalan aron pagkuha (sa labing duol) sa aktuwal nga pamulong sa kabag-ohan. Kini maoy tubag sa pangutana "unsaon pagsulat ang pinulongan sa kabag-ohan?"

Kini nabahig sa duha ka sumbanan:

8-A. Mga pulong Kinatsila nga kuoton na kaayo o kaha daw dili na praktikal (sa panan-aw ug panglitok sa kabag-ohan) kon apason pa ang espeling sa gigikanang pulong base sa nahiunang nalatid nga mga lagda. Kini mao ang pagtangtang sa titik "i" sa mga pulong Kinatsila nga may "ie" o "ei". Hinuon, kini usa lamang ka opsiyonal, ug wala magdili sa paggamit sa nahaunang sumbanan.

Mga Pananglitan:
•   gobyernoâ€"inay sa "gobiyerno" (Sp. govierno)
•   porsentoâ€"inay sa "porsiyento" (Sp. porciento)
•   asyendaâ€"inay sa "asiyenda" (Sp. hacienda)
•   rendaâ€"inay sa "reyinda" (Sp. reinda)
•   membroâ€"inay sa "miyembro" (Sp. miembro)

8-B. Mga pulong Iningles nga sulaton sa Binisaya agad sa unsay litok.

Mga Pananglitan:
•   naytklab (night club)
•   pirslab (first love)
•   plaslayt (flash light)
•   obertaym (overtime)
•   hayskol (high school)
•   adbentyur (adventure)
•   notbok (notebook)
•   hayblad (high blood)
•   gradweyt (graduate)

Mga Pulong Sinumpay (Coined Words)
9-A. Magpabilin ang orihinal nga espeling sa root word o mga silaba sa root word nga gitapot sa laing root word aron pagmugna og laing pulong.

Mga Pananglitan:
•   gumonhap (gumon + {kata}hap)
•   tagohipos (tago + hipos)
•   daghongulisiw (daghong + {k}ulisiw)
•   pulongbay (pulong + b{al}ay)
•   hatodkawat (telegram) (hatod + kawat)
•   tugahala (tuga + {bat}hala)
•   tagolilong (tago + lilong)
•   kandilaw (kand{ela} + {g}ilaw)

9-B. Mga Pulong Langyaw: Base sa prinsipyo sa paggamit sa ‘u’ ug ‘o’, magpabilin usab ang mga patingog (vowel) sa mga pulong hinulaman.

Pananglitan:
•   teleponokabildo (telepono + kabildo) (telephone conversation)
•   tangkilepono (tangkil + telepono) (cellular phone)
insomniyalak (insomniya + balak) (wine-induced sleeplessness)


Mga Katingog (Consonants)*
Ang mga katingog sa Sinugboanong pinulongan mahimong ihulip sa mga katingog sa langyawng pinulongan.

1. B (V)-- Ang "b" gamiton paghulip sa titik "v" sa hinulaman nga pulong.

•   abiba -- aviva
•   abiso -- aviso
•   pabor -- favor
•   laba -- lava
•   lababo -- lavavo
•    vista
•   bino -- vino
•   baho -- vajo

2. K (C)-- Ang "k" gamiton paghulip sa titik "c" sa hinulaman nga pulong.

•   abaniko -- abanico
•   artikulo -- articulo
•   barko -- barco
•   botika -- botica
•   kamote -- camote (Mex.)
•   komun -- comun
•   kosina -- cocina
•   piko -- pico
•   bakante -- vacante
•   layko -- laico

3. KE (QUE)-- Ang "ke" gamiton paghulip sa mga titik "que".

•   etiketa -- etiqueta
•   plake -- plaque
•   kerida -- querida
•   tangke -- tanque
•   atake -- ataque
•   empake -- empaque
•   prangkeyo -- franqueo
•   retoke -- retoque

4. KI (QUI)-- Ang "ki" gamiton paghulip sa mga titik "qui".

•   arkitektura -- arquitectura
•   ekipo -- equipo
•   makina -- maquina
•   moskitero -- mosquitero
•   kinse -- quince
•   kinsena -- quincena
•   kinto -- quinto
•   rekisito -- requisito
•   takilya -- taquilla

5. KS (X)-- Ang "ks’ gamiton paghulip sa titik "x" sa hinulamang pulong.

•   eksakto -- exacto
•   eksamin -- examine
•   eksepsiyon -- exception
•   ekskursiyon -- excursion
•   oksihena -- oxigena
•   seksiyon -- section
•   seksto -- sexto
•   seroks -- xerox

6. KUWA (CUA)-- Ang "kuwa" gamiton paghulip sa mga titik "cua" sa hinulamang mga pulong.

•   kuwaresma -- cuaresma
•   kuwarta -- cuarta

7. KUWE (CUE)-- Ang "kuwe" gamiton paghulip sa mga titik "cue" sa hinulamang pulong.

•   kuwenta -- cuenta
•   kuwerdas -- cuerdas

8. DY (J)-- Ang "dy" gamiton paghulip sa titik "j" sa pipila ka pulong Iningles nga ipabilin ang litok.

•   dyaket -- jacket
•   dyakpat -- jackpot
•   dyip -- jeep
•   dyet -- jet

9. DYI (GY)-- Ang "dyi" gamiton paghulip sa titik "gy" sa pipila ka pulong Iningles nga ipabilin ang litok.

•   alerdyi -- allergy
•   enerdyi -- energy

10. H (G ug/o J)--
Ang "h" gamiton paghulip sa titik "g" sa mga pulong Iningles o Kinatsila nga litokon ingon nga "h".

•   ahensiya -- agencia
•   ahente -- agente
•   dihito -- digito
•   imahen -- imagen
•   orihinal -- original
•   trahedya -- tragedia
•   rehiyon -- region
•   rehimen -- regimen

Ang "h" gamiton usab paghulip sa titik "j" sa mga pulong Kinatsila nga litokon nga "h".

•   aguha -- aguja
•   bagahe -- bagaje
•   baho -- bajo (bass)
•   kaha -- caja
•   hinete -- jinete
•   husto -- justo
•   maneho -- manejo
•   pasahe -- pasaje
•   baho -- vajo (smell)
•   biyahe -- viaje
•   hunta -- junta
•   mohon -- mojon

Eksepsiyon:
Adunay mga pulong Kinatsila nga dili litokon ang "h", busa wagtangon ang maong titik sa mga pulong Sinugboanon.

•   alahas -- alhaja
•   abilidad -- habilidad
•   asyenda -- hacienda
•   oras -- horas
•   ospital -- hospital
•   ostiya -- hostia
•   otel -- hotel

11. L (LL)-- Ang "l" gamiton paghulip sa mga titik "ll" sa mga pulong Iningles.

•   aleluya -- alleluia
•   alerdyi -- allergy
•   basketbol -- basketball
•   besbol -- baseball

12. LY (LL)-- Ang "ly" gamiton paghulip sa mga titik "ll" sa mga pulong Kinatsila.

•   amarilyo -- amarillo
•   apelyido -- apellido
•   argolya -- argolla
•   barandilya -- barandilla
•   mansanilya -- mansanilla
•   martilyo -- martillo
•   mantekilya -- mantequilla
•   sandalyas -- sandalla

13. M (N)-- Ang "m" gamiton paghulip sa titik nga "n" sa mga pulong Kinatsila.

•   komperensiya -- conferencia
•   kompiyansa -- confianza
•   kombento -- convento
•   kombida -- convida
•   imbalido -- invalido
•   imbestigasyon -- investigacion
•   simponiya -- sinfonia
•   kompesal -- confesar
•   kombensiyon -- convencion
•   kombikto -- convicto
•   kombite -- convite
•   imbensiyon -- invencion
•   imbitasyon -- invitacion

14. MYA (MIA)-- Ang mga titik nga "mya" gamiton paghulip sa mga titik "mia" sa mga langyawng pulong.

•   anemya -- anemia
•   epidemya -- epidemia

Eksepsiyon: akademiya -- academia

15. MYO (MIO)-- Ang mga titik "myo" gamiton paghulip sa mga titik "mio" sa langyawng mga pulong.

•   andamyo -- andamio
•   bohemyo -- bohemio

16. NY (Ã', NEA)-- Ang mga titik "ny" gamiton paghulip sa mga titik "ñ" ug "nea" sa mga pulong langyaw.

•   anyo -- año
•   aranya -- areña
•   banyo -- baño
•   kanyon -- cañon
•   kampanya -- campaña
•   karinyo -- cariño
•   pinya -- piña
•   monsenyor -- monseñor
•   rinyon -- riñon
•   linya -- linea

Eksepsiyon:
a. kompaniya -- compañia
b. Dili usbon ang mga ngalan sa tawo o dapit, sama sa Osmeña, Cariño, Sto. Niño, ubp.

17. NIYA (NIA)-- Ang mga titik "niya" gamiton paghulip sa mga titik "nia" sa mga pulong langyaw kon ang "n" sa lumad nga hubad giunhan og patingog.

•   litaniya -- litania
•   simponiya -- sinfonia

Eksepsiyon: epipanya -- epifania

18. P (F)-- Ang "p" gamiton paghulip sa titik "f" sa mga pulong langyaw.

•   kape -- café
•   pabrika -- fabrica
•   pamilya -- familia
•   petsa -- fecha
•   prutas -- fruta
•   pista -- fiesta
•   paborito -- faborito
•   pabula -- fabula
•   estropa -- estrofa

19. R (RR)-- Ang "r" gamiton paghulip sa mga titik "rr" sa mga pulong langyaw.

•   aras -- arras
•   areglar -- arreglar
•   baraks -- barracks
•   karera -- carrera
•   koreyo -- correo
•   barena -- barrena
•   bara -- barra
•   arastre -- arrastre

20. RIYA (RIA)-- Ang "riya" gamiton paghulip sa mga titik "ria" sa mga pulong langyaw kon ang "r" sa lumad nga hubad giunhan og patingog nga "e" ug/o "o".

•   galeriya -- galleria
•   karenderiya -- carenderia
•   kategoriya -- categoria
•   panaderiya -- panaderia
•   bateriya -- bateria

Many qoutes,many ideas and opinions, many mistakes.

There  are millions of galaxies in the universe. Yes, galaxies are colliding.

komusta sa tanan, dugay na kong wa ka besita sa TB.

Komusta ang mga Corellans. Unsay maayong balita diha sa bag-ong napili nga mga opisyales. Hapit na ang pista. Nag-andam-andam na pod.

Ug way moangkon, way moadopt, ihawon, na lang.

Bisan asa ko, modalikyat gyod sa TB ,mingawon ko sa akong mga higala nga wa nako makita.

Changes has no limit in this wide world.

I wish nga mapreso na ang mga kurakot nga senador ug representathieves in 2014.

Ang MX3 mopalig-on sa penis. ? sulaye.

Its rare, the new moon comes in the new year. Its a sign of good luck for 2014.

dili na ni mahitabo kay mobalik na si Kristo.

Jesus is Coming Soon! We are living on borrowed time
Jesus is Coming Soon! We are living on borrowed time

Many people believe there is nothing that can be known about the timing of the Lord's return because Jesus said He would return like a "thief in the night" (Matthew 24:42-44).

But Paul makes it clear in 1 Thessalonians 5:1-6 that Jesus' statement does not apply to believers: "But you, brethren, are not in darkness, that the day should overtake you like a thief..." He then proceeds to explain why: "for you are all sons of light and sons of day. We are not of night nor of darkness; so then let us not sleep as others do, but let us be alert and sober." Paul is referring, of course, to the light of the Holy Spirit who indwells all true believers and who can enlighten us through our study of Scripture to know the season of the Lord's return (1 John 2:27).

oy..., makababuto kaha ni sija.

sayang....., dili magkumpiyansa.

YES, tinuod na, bisan malibang magkatawa.

Quote from: wardiflex on November 06, 2013, 08:53:06 AM
palayo tawn..ayaw sa mi dugangi ug bagjo...keep us safe always Lord.

Yes. Oh Lord, Ipalayo mo kami sa katalagman.

We  are hoping that more international organization will give relief goods to Bohol.

Nindot tan-awon nga atong makita kon unsay sulod sa mga hills, puti nga bato.Wow! kanindot.Pila kaha ka hills ang nabuak.

Inig uli nako sa Bohol, akong tan-awon ang mga dagkong liki sa yuta.Kining mga faults, sinkholes and huge cracks are now considered as new wonders of nature.

The earthquake 7.2 that hit Bohol last Oct. 15, 2015, invites more tourists now to come and experience aftershocks and see huge cracks and faults.These  huge cracks and faults in the town of Loon, Maribojoc, Inabanga and Sagbayan are considered  as new wonders of nature, like the Chocolate Hills.

Yes, its safe to travel Bohol. According to Phivolcs on their study of earthquakes, it takes a hundred years from now to have another big quake.

Normal man diay ang mga aftershocks human sa kusog nga linog. Dili ta mahadlok, ang kusog nga intensity 7.2, nilabay na. Anus a pa kaha to mobalik. Adjust lang tag gamay. Padayon tag panamon ug kamote, gulay,  saging , gabi ug ubang pang makaon. Atong  pakigbisogan ang kalisod. Mobalik ra ta sa normal nga kahimtang. Kon dunay pay pagsubang sa adlaw, naay pay paglaom sa atong mga damgo. Ayaw biyae ang pag-ampo. 

Medyo layo ta kaayo komparar sa mga ubang nasod nga disastrous kaayo. Ika siyam ta.

Nindot kaayo ang kanta. Mao pod niy kanta sa mga peneriso nga nakauli gikan sa bilanggoan dihang nahiuli sila sa minahal nilang ginikanan.

Its a very interesting topic. This will lead to the study on how Bohol was formed and the chocolate hills.

Masturbation is a part of man's life. Do it secretly.

2008 ko nagsugod sa TB. Samtang nag research ko sa among lungsod sa Corella Bohol, napunta ko sa Tubag Bohol. Una ko nahimamat si Brad Lorenzo hangtod nga  nga midaghan ang akong posts.

Komusta mga TB members. Long time see but I'm here now. Morag nawala ko sa TB. Nagsegi na ko ug palambo sa akong dagang sa dilang Binisaya kay segi  kog sulat sa Bisaya Magazine. Pero loyal gyod ko sa TB.

Iba talaga ang Pinoy, kahit ano.

Simple lang akong paniudto, sinugbang pirit gituslo sa sukang hang. Namit na.

The moon is a pale yellow orange disc.

Yes, I'll try to use it.

accidental ra tingali to. komusta mo sa TB.long time see but now i'm here.

Ang Kataposang Gubat

Morag nauso na man ni ron.

Kinsay nakadaog nga mayor sa Tagbilaran.

yes,tanang sala pasayloan ka sa Ginoo.

Golden rule sa mga Insek: Kon ikaw dili limbong, patay; kon iklaw limbong patay. Maayo pa limbong.

Pwede ra. ining human og pari, magninyo. Daghang pari karon nga nagminyo.

Naay dragon diha sa crater

yes.., ol ol is also a good exercise.

Komusta, nahibalik na ko gikan sa Bohol.Lost and found ko sa TB kay busy kaayo. Wa ko ka Eye ball ug TB didto. Duna nay Ceres bus. Nindot nang sakyan kay adunay nay aircon.

63. Make tuba vinegar into wine. For a half glass , add 8 ounce of cold Pepsi or coke. Drink.

If you can't sleep, make your eyes tired. Read any book. When you fell your eyes are heavy to open, lay down and sleep.

Alas 9:30 nakabuto na ko. Okey lang ang PCOS machine.

Basta makagamot na ang political dynasty, lisod nga paphaon bisag way nahimonh maayo.

Ka sexy ba pod ni sija. Mura man pod ta ani ug ma_ _ _ _ n.

Wla man lagi maapil si Lucio Tan, mga Ayala, Henry Sy, Manny  Villar,

Bisan asa ang rape, bisan lola gi rape.