MikeLigalig.com

Quote from: Koddi Prudente on July 10, 2009, 08:03:35 PM
"Tuba" (same pronunciation as the coco wine) also means "to harvest", BUT specifically for banana. "Nagtuba ko'g saging."  We have quite a lot of words that are equivalent to the word "harvest" or "pick". They are specific only to certain crops.

Examples:

Kutlo - kamunggay, batong, salingsing/buwak sa kalabasa, etc.
Pupu - prutas
Dughit - prutas (using a pole with or without a pouch)
Saka - lubi
Kubkub - kamote
Panglin - ubi
Ibot - sibuyas
Ani - humay
Sanggi - mais

nindot ning mga harvest words; dugang lng ko gamay 

saka sa lubi og mananggot - mananggite = tig kuha sa tuba 
kubkub = kutkut man ni sa Dvo
dughit = sungkit
sanggi og hagdaw - sanggi sa mais karon, ugma pang hagdaw kay basig naa pay nabilin
tapas og tubo - cut the sugarcane
hubas sa sapa - catch fish in the river thru drying

nagtuba og bulig sa saging i think means the act of cutting the bunch of bananas

Mga lunsay nga binisaya sa dagat

Solid- Pacific Salmon

Ibis-Smelts

Dayang dayang- sardines

Guno- hairfin anchovies

bolinao ug lambijaw-anchovy

manse or mangse- herring

bakasi- eels

dako nga klase sa bakasi- conger eel

islawan- stripe bass

buga-ong(known ni kusog mokaon ug tae) sea bass

pugapo or lapu lapu- grouper

pata( isda ni sa hunasan) -porgies

labajan or labayan(makuha ni sa teming or bamboo trap) parrotfish

tamarong- not sure about this but I'm sure this is Mackerel

Tulingan- baby tuna

kanang isda nga butlat kaayo ug mata unya orange color nalimot na ko sa pangan ana- ocean perch

bilong-bilong-white pomfret ug naa ni igsoon lain ang bilong bilong gitawag ug butterfish ug harvestfish

Dali-dali -turbot mao ba ni Koddi heheheh

danggit-rabbit fish

tikong or butiti- pufferfish

gatasan(kinalahan ni makatunok) goosefish

pagi- rays

salibotbot-gooseneck barnacles

bokoboko- cuttlefish

nokos- squid

tamaa kung gagmay kugita ug dako na- octopus

kapinan- abalone

tagimtim ug gamay pa,taba or talaba kung dako na some call this sisi- oyster

tahong tahong ug makuha nimo sa hunasan pero tahong kung gi raise sa farm- mussels

sudlay sudlay- scallop

kasing kasing-punaw,balisaha- belong ni sila sa cockles family

tambajang or tambayang,imbaw,tuway- clams

swake or suwaki,tuyom,ubanon,payapaya- sea urchin

bat- sea cocumber

Lunsay'ng bisaya sa kinhason sa atua(Sea Shells)

Samong- Top Shells(trochidae)

guba-guba- Delphinula Snail

Suso- turban

Buwanbuwan-periwinkles

Sihi-nerite snail

lawaylaway- tapestry turban

sudsod- Cerith

dawdawo- sulcate cerith

wasay wasay- limpet

wasigwasig-common vertegus(rhinoclavis vertagus)

tagpiso- diana conchs

aninikad or sikad sikad- little bear conch

liswi- blood mouth conch

Sa-ang- spider conch( strombidae)

sigay or buskay- cowries

puki- thersite cowrie

ganggang-murex snails

takubo-giant clam

kasingkasing-cockles

tambajang or tambayang- lucines(lucinidae)

kibow or kibol only found in philippines- bat volutes

tipay-wing oyster

litub- venus clams

bongkawil-dog conch

I'm sure daghan ninyo wala kaila ani nga mga shells pero i'm sure nakakaon na mo sa uban ani wala lang mo kaila.

Quote from: Koddi Prudente on July 10, 2009, 08:03:35 PM
"Tuba" (same pronunciation as the coco wine) also means "to harvest", BUT specifically for banana. "Nagtuba ko'g saging."  We have quite a lot of words that are equivalent to the word "harvest" or "pick". They are specific only to certain crops.

Examples:

Kutlo - kamunggay, batong, salingsing/buwak sa kalabasa, etc.
Pupu - prutas
Dughit - prutas (using a pole with or without a pouch)
Saka - lubi
Kubkub - kamote
Panglin - ubi
Ibot - sibuyas
Ani - humay
Sanggi - mais

Thank you so much for this in depth explanation, Koddi.
I've learned much just reading from your posts and the exchanges here.
Informative, and polite. hehe.

Go on, go on,

kwahaw kanang orange nga isda budlat kaayo ug mata-ocean perch

ubod mura ni ug bakasi pero dako unya gray ang color-conger eel

Kining butiti, di ba makahilo ni? Giunsa man nga gihimo man kuno ning sashimi sa Japan? Naa bay nakatilaw ninyog butiti? Unsa may lami?

Lunsay'ng Binisaya Human Anatomy-please correct me if I'm wrong:

Superficial Anatomy-gawas sa lawas kanang makita nato

Ulo- head

Bona- forehead

Papangig- Jaw

Aping-Cheek

Suwang- Chin

Liog- neck

abaga- shoulder

kamot- arm and hands

siko- elbow

bukog sa likod- spine

dughan- chest

Tijan or tiyan-abdomen

bilahan- groin

bat-ang- hip

dapi dapi- buttocks

paa- legs

tuhod- knee

batiis- calf

tikod- heel

tiil- foot

kuyamoy sa tiil-toes

bubonlan- throat

pusod- navel

tinggil- tonsil

totoy or soso- breast

atngaw- nipple

buto or itlog- scrotum

tinggil sa ubos female part- clitoris

Skeletal System

Bago bago- skull

Tuwaytuway-patella

gusok-ribs


Circulatory system

ugat-vein

kasing kasing-heart

Digestive System

tinae- small and large intestine,colon

ginhawaan- stomach

atay- liver

apdo- gallbladder

Integumentary system

Buhok- hair

Kuko-nail

himbis- scales

Reproductive System

Matris- uteros

tubo sa matris- fallopian tube

pantog- bladder

testes- itlog sa laki

Respiratory System

Baga- lungs

Quote from: hubag bohol on July 11, 2009, 12:09:20 PM
Kining butiti, di ba makahilo ni? Giunsa man nga gihimo man kuno ning sashimi sa Japan? Naa bay nakatilaw ninyog butiti? Unsa may lami?

Very deadly jud nang butiti,tikong,takujungan ug dili matarong ug luto.Murag naa may parts i remove ana usa luton unya very careful sad ka pag prepara ana.

Pregnancy and Labor- mga sinyales nga hapit na manganak

Pangagian- Bloody show

Panubigan- water broke

gisugan-bleeding

inunlan- placenta

pusod- umbilical chord

gibikugan- cramp

paingon na mogawas ang gatas- breast engorge

nagsiritsirit ang gatas- milk letdown

lumawig- after birth

Kahinumdom ko nga naay lista sa mga parte sa lawas nga ang pangalan doble ang paglitok, sama sa dapi-dapi, ubol-ubol, baba. Unsa gani tong uban? Tabang, palihog, mga lunsayng Bisaya nga suhito kabahin sa lawas sa tawo.

Bagol-bagol, lingag-ngag

Quote from: jamo2x on July 10, 2009, 11:16:54 PM

kubkub - usahay gigamitan og kabra

kutkut, kawot - mabaw ra nga buho, the same words mean to scratch one's body

sungkit - is Tagalog for dughit, naBinisaya na ni nga word sa Davao

tapas og tubo - pwede pud "tub-os"

Quote from: Raquelproud boholana on July 11, 2009, 12:37:34 PM

"Buna" or "Agtang" is forehead. Pero kon "buna-buna" na gani na, mao na kana ang area immediately above the genital, ubos sa tiyan. Busa, pagbantay mo kon hapuhapon na ang inyong "buna-buna", kay tingalig maderetso, lipaton lang ka.

"Papangig" - short for "apapangig"

"Kamot" is hand, pero kon arm na gani, "bukton" na ni siya.

"Kumo", "Kinumo" - fist

"Palad", "pa'ad" - palm

"Batiis" - usahay "bitiis"

"Kuyamoy" - fingers

"Tudlo" - fingers and toes

"Kumagko" - biggest finger, biggest toe

"Atngaw" - Binol-anon sa "atngal"

"Buto", "itlog", "lagay" - scrotum, testicle, testes. Note: "buto" in Cebu is the female genital 

"Katiw" - clitoris

"Matris" or "tagoangkan" - uterus

Quote from: Koddi Prudente on July 11, 2009, 06:21:08 PM

"Kuyamoy" - fingerlers

Unsa ni siya Kod?

Quote from: benelynne on July 11, 2009, 09:18:23 PM
Unsa ni siya Kod?

Sorry, typo error lang.

General term man seguro ang "lagay". Panit lang, or panit and all. Mao ni ang "scrotum". Ang "testicle" maoy "itlog".  Pero for non-medical purposes, way kalainan sa atong paggamit.

"Gihikap sa b***t akong itlog." Technically, dili mahikapan ang itlog; ang lagay ra. Pero kon naay pilosopong b***t nga nanghilabot nimo unja moingon nga wala sija mohikap sa imong itlog, nah, imbis imo ra untang itukmod, imo tingaling makulatahan ha ha ha.

By the way, if "buto" is pronounced like "dugo" (blood), the word now refers to a male animal, usually baboy, iro, kanding etc., or any animal with a testicle.   

Mag-ihap ta:   Usa   Duha   Tulo   Upat   Lima   Unom   Pito   Walo   Siyam   Napulo

Napulo'g usa . . . Kawhaan

Kawhaa'g usa . . . Katloan

Katloa'g usa . . . Kap-atan

Kap-ata'g usa . . . Kalim-an

Kalim-a'g usa . . . Kan-uman

Kan-uma'g usa . . . Kapitoan

Kapitoa'g usa . . . Kawaloan

Kawaloa'g usa . . . Kasiyaman

Kasiyama'g usa . . . Usa ka gatos

Usa ka libo

Usa ka milyon

9,999,999 - Siyam ka milyon, siyam ka gatos ug kasiyama'g siyam ka libo, siyam ka gatos ug kasiyama'g siyam

987,654,321 - Siyam ka gatos ug kawaloa'g pito ka milyon, unom ka gatos ug kalim-a'g upat ka libo, tulo ka gatos ug kawhaa'g usa

Kodz, ngano man to sa una mga katigulangan namo mag ihap naa may saruhan or serohan?  unsa man kaha to?

Quote from: grazie7y on July 13, 2009, 04:02:00 AM
Kodz, ngano man to sa una mga katigulangan namo mag ihap naa may saruhan or serohan?  unsa man kaha to?

"Usa, duha" man nang "saruhan", mora'g kantahon. Tinapulan, pero I think naa nay origin sa Indo-Malayan language. There's a town in Leyte nga kantahon ang pag-ihap sa gibaligya nga bulad aron dili malibog. Managsama siguro ang gigikanan ani. This is the subject of a documentary film nga nakadaug sa usa ka film festival sa US. Kon wa ko malimot "Selling Songs of Leyte" ang ulohan niining maong lilas. Mugna ni siya ni Eli Africa, a Waray. Tingali'g naa pud ni sa youtube.

Quote from: Koddi Prudente on July 13, 2009, 10:38:48 PM
There's a town in Leyte nga kantahon ang pag-ihap sa gibaligya nga bulad aron dili malibog.

This is an interesting fact. Hangtod ba ni karon? I hope the tradition doesn't die out.

Quote from: hubag bohol on July 14, 2009, 07:29:05 AM
This is an interesting fact. Hangtod ba ni karon? I hope the tradition doesn't die out.

Naa pa ni hangtud karon.

 

Quote from: Koddi Prudente on July 14, 2009, 10:58:27 PM
Naa pa ni hangtud karon.

Naa bay ongoing projects on recording this aspect of our heritage? I'm sure nga kon maajong pagkagama ang project proposal naay daghang foundations nga mo-underwrite ani.

Quote from: hubag bohol on July 15, 2009, 08:07:18 AM

Naa bay ongoing projects on recording this aspect of our heritage? I'm sure nga kon maajong pagkagama ang project proposal naay daghang foundations nga mo-underwrite ani.

Wala na koy update kay sa Leyte man na. Pero bag-ohay pa man to nga documentary film. Unya ang mga nag-ihap nga nagkanta dili pa man sab tigulang gyud kaayo. So, I think, na pass on ni sa bag-o bag-o nga kaliwatan.

Quote from: Koddi Prudente on July 12, 2009, 02:21:19 PM
By the way, if "buto" is pronounced like "dugo" (blood), the word now refers to a male animal, usually baboy, iro, kanding etc., or any animal with a testicle.   

Kanang kapon, bitaw, hibuto may tawag. Ang iro nga kinapon, hinibut-an.

Sa Iningles, "neuter" ni. Kon baje, unja kuhaon ang matris, ang term "spay". Morag wala man tay equivalent aning "spay".

Quote from: hubag bohol on July 16, 2009, 05:22:08 PM
. . . kon baje, unja kuhaon ang matris, ang term "spay". Morag wala man tay equivalent aning "spay". 

"Spayed" could be "gikatlian".

Bagaw- shells like bagaw sa kinhason
Bagaw- nuisance baw sakto ba ni. ex. Wala na nako dalha ang sudlanan sa camera kay bagaw.

Pahugpahug same thing ra sa ni sa nagsuroy suroy- Stroll or strolling  ex.Dis-a man ka nagpahugpahug.

Bagdoy. similar rapud ni sa nagsuroy suroy- Grabeh jud nimong bagdoy bagdoy sa syudad.

Quote from: Raquelproud boholana on July 18, 2009, 04:23:30 AM

Pahugpahug same thing ra sa ni sa nagsuroy suroy- Stroll or strolling  ex.Dis-a man ka nagpahugpahug.

Bagdoy. similar rapud ni sa nagsuroy suroy- Grabeh jud nimong bagdoy bagdoy sa syudad.

Kining nagwandog-wandog, mao ba ni naglakaw-lakaw nga morag hubog?

Oh mao na nagwandog wandog murag hubog.
Nagsangkiig -limping similar sad ni sa  nagkiang kiang.

Nagsangkiig - kanang naay gikarga nga bug-at kaajo, mag-limp kon molakaw. Ex. Nagsangkiig sijang nagpas-an sa usa ka sakong tiktik.

Kanang kiang sa ato unja mubo pikas tiil, kon molakaw ang komedja kay, Oi, daghan mang libaong ang kalsada. Libaong - pothole.

Koddi,

Lihog daw ko ihap gikan eleven to thirty unya butangi ug numeral kay wa pa jud naku nakuha ang pattern ani.

Quote from: Koddi Prudente on July 12, 2009, 08:29:57 PM

Napulo'g usa . . . Kawhaan

Kawhaa'g usa . . . Katloan

Katloa'g usa . . . Kap-atan

Kap-ata'g usa . . . Kalim-an

Kalim-a'g usa . . . Kan-uman

Kan-uma'g usa . . . Kapitoan

Kapitoa'g usa . . . Kawaloan

Kawaloa'g usa . . . Kasiyaman

Kasiyama'g usa . . . Usa ka gatos

Usa ka libo

Usa ka milyon

9,999,999 - Siyam ka milyon, siyam ka gatos ug kasiyama'g siyam ka libo, siyam ka gatos ug kasiyama'g siyam

987,654,321 - Siyam ka gatos ug kawaloa'g pito ka milyon, unom ka gatos ug kalim-a'g upat ka libo, tulo ka gatos ug kawhaa'g usa

Salu-itlog - brief (men's underwear, jocky)
Salu-soso - bra
Salu-? - Panty? Bikini???
Kasadpan - West
Sidlakan - East, Orient
pansayan - toilet
buhilaman - civilization
hoyohoy - gentle breeze
naglimin - enveloped, gripped, covered
Yati/Jati or Yati ra - Really? or is it really?

Quote from: dandansoy on July 19, 2009, 08:34:24 PM
Salu-itlog - brief (men's underwear, jocky)
Salu-soso - bra
Salu-? - Panty? Bikini???

Putsatin - synonym sa Salu-itlog
Putsatoy - synonym sa Salu-soso
Putsalat - synonym sa Salu-? (Panty, Bikini)

Dia napud:


deleted due to Tigbao's request...

Quote from: benelynne on July 19, 2009, 04:42:45 PM
Koddi,

Lihog daw ko ihap gikan eleven to thirty unya butangi ug numeral kay wa pa jud naku nakuha ang pattern ani.

sir, unsa man imong gusto, minugbo nga pagkaihap o kanang diretso jud? aho ta kang himuan.

Sir benylenne,

dia ra ang imong gipangajo

Tinag-as nga Pag-ihap:

napulo ug usa = eleven
napulo ug duha = twelve
napulo ug tulo = thirteen
napulo ug upat = fourteen
napulo ug lima = fifteen
napulo ug unom = sixteen
napulo ug pito = seventeen
napulo ug walo = eighteen
napulo ug siyam = nineteen
kawhaan = twenty
kawhaan ug usa = twenty-one
kawhaan ug duha = twenty-two
kawhaan ug tulo = twenty-three
kawhaan ug upat = twenty-four
kawhaan ug lima = twenty-five
kawhaan ug unom = twenty-six
kawhaan ug pito = twenty-seven
kawhaan ug walo = twenty-eight
kawhaan ug siyam = twenty-nine
katluan = thirty
katluan ug usa = thirty-one


Minugbo nga Pag-ihap:

napu’g usa o napulo’g usa = eleven
napu’g duha = twelve
napu’g tulo = thirteen
napu’g upat = fourteen
napu’g lima =fifteen
napu’g unom = sixteen
napu’g pito = seventeen
napu’g walo = eighteen
napu’g siyam = nineteen
kawhaan = twenty
kawhaa’g usa = twenty-one
kawhaa’g duha = twenty-two
kawhaa’g tulo = twenty three
kawhaa’g upat = twenty four
kawhaa’g lima = twenty-five
kawhaa’g unom = twenty-six
kawhaa’g pito = twenty-seven
kawhaa’g walo = twenty-eight
kawhaa’g siyam = twenty-nine
katluan = thirty
katlua’g usa = thirty-one

Note: Naggamit ko ug apostrophe aron mapasabot nga ang pulong contraction o derivation sa duha ka pulong nga gihimong usa ra.

kamingaw sa payag ni Lunsay nga Binisaya. nangatu'g siguro ang mga tawo.

Quote from: taga tigbao on July 20, 2009, 04:25:24 PM
boriringon â€" (matang sa gagmay nga langgam) tit n. ; elegant tit n.

Tukma kaajo ning pangalana, ba. Bori(ri)ng unja elegant tit.

Quote from: taga tigbao on July 20, 2009, 04:25:24 PM
bulay-og â€" (matang sa langgam nga ang mata gilibutan ug puti nga balahibo) white-eye n. , silver-eye n.

Bay T T, salamat aning imong lista. Daghan kong nakat-onan. Dulot sa bukog ahong pagka-Bisdak pero karon pa ko nga ang bulay-og langgam diay. Abi naho tawo ray bulay-og.

- usa sa mga facial expressions sa bulay-og

Sanggay - sangga sa lagay (briefs); ginamagama nga pulong lamang.

Bay T T, kining sal-ing, mao ma to ni ang pwede tudloan pagsulti, unja mas larino pa kuno sa periko?

Quote from: Koddi Prudente on July 20, 2009, 05:53:11 PM

"Napulo'g usa" is a contraction of "napulo ug usa" or "ten and one" or the number eleven (11). Napulo'g duha is 12.  All you have to do is add the Binisaya numbers 1 to 9 after each decade.  

Taga Tigbao,

Naa na'y gamay huyohoy gikan pa sa katigbawan dinhi's payag. Daghang salamat sa pananglitan sa pag-ihap, murag makat-on na ko ani'g ihap sa Binisiya.

Quote from: taga tigbao on July 20, 2009, 04:34:53 PM
sir, unsa man imong gusto, minugbo nga pagkaihap o kanang diretso jud? aho ta kang himuan.

Just a question.... "Kon may gitawag nga manok bisaya, may manok tagalog ba pod?    How it comes that nga gibunyagan sila ani? Kon wa ko masayop mao ba ni mga klase sa manok nga biktonon sa mga bugoy para isum-som? 

Quote from: Bambi on July 22, 2009, 12:03:11 AM
Just a question.... "Kon may gitawag nga manok bisaya, may manok tagalog ba pod?    How it comes that nga gibunyagan sila ani? Kon wa ko masayop mao ba ni mga klase sa manok nga biktonon sa mga bugoy para isum-som? 

Yes, ang atong manok Bisaya maoy manok Tagalog sa Luzon. I have a Cebuana friend nga nagsigig pangita og manok Bisaya didto sa Laguna where her family is based. Naglingo-lingo ang iyang gipalitan kay wala man gyuy manok Bisaya didto. Pero pag-ingon niya nga native chicken, gitubag dayon siya nga naa, manok Tagalog.

Gagmay ang liwat niining mga manok Bisaya. Mao ni sila ang manghu'op sa itaas sa kahoy kon hapon na. Free-range ni sila, pwede self-supporting or saboran sa tag-iya.

Kanang mga bugoy, kon kursunada mangawat para naay isumsum, bisag unsang klase sa manok, basta makawat lang, tiklo jud. Usually ang ilang biktima, kon manglit-ag, mao ang mga manok Bisaya.   
 

Nahimuot bitaw ko aning atong propensity pagtawag og "Bisaya" when referring to things local.

Kausa somewhere in Europe diha koy nabantayan nga very prim and proper lady sa park nga nagpalakaw-lakaw sa ijang iro. Klarong pinangga kaajo nija. Pero sa akong tan-aw sa iro, way kalainan sa ato diri nga gitawag nato og Bisaya. Hinlo jud hinuon tan-awon tong ijaha. Ahong nahibaw-an later nga mahalon diay to nga breed kay talagsaon kuno didto.

Kung sa tagalog pa to nga iro Askal-asong kalye ug sa atua pa sa binisaya irong latagaw ug diri sa U.S mao na toy Hienz 57 way klarong breed kay gasagol na.

agta = a giant creature/ monster with a tobacco usually seen sitting in a branch of large trees. ex. Nanagan ug kusog ang mga bata sa dihang nakit-an nila ang agta.

agumod = 

ampay = 1. favourite ex. Ang pagkaon sa kan-anang Jollibee mao ang ampay sa mga bata. 2. desire ex. Ampay naho ang imong paggitik usa ta mangatulog.

angat = days before a celebration or festivities ex. Daghan nang gipangbutang nga banderitas kay angat pista naman gud.

angga = nickname. Sometimes the word “dagnay” is also used to refer to a nickname. ex. Sija ra gajud ang wa’y angga kanamo nga nia karon dinhi.

angso-anso = smell of dried urine ex. Nanimahong angso ang kasilyas kay wa sila mamubo pagkahuman ug ihi.

anib = part, episode

anis-is =

anuos = 1. Soot, the black material that accumulates directly above a fireplace. Example, Naitum ang akong sienna sa dihang nanglimpyo ko sa anuos sa among abuhan. 2. The smoke of kerosene lamps. Example, Ajaw pagduwa anang anuos kay hubakon ra ba ka.

ariya = 1. move or a command to move; example, Paaryaha na sila nga mudajong sa ilalin nga pajag. 2. forward

asyos-asyos =

awaaw = silent and dangerous place, scary place. ex. Nanlimbawot ang akong balhibo sa dihang ni sulod na mi sa awaaw nga lasang.

awditibo =

ayuda = help ex. Dili ba ka moayuda naho pag-arsa aning dakong batang. 2. relief ex. Unsa may atong ayuda sa mga nasunugan gahapon sa atong Barangay. 3. support ex. Atong ayudahan ang giduso karon nga bag-ong balaod.

bagad =

bagutbot =

bakid = ex. Isaka mo ang bakid sa bugas sa itaas.

bakwion = to recall ex. Akong bakwion ang ahong gisulti nga nakapasakit kanimo ug maajo.

balak = poem ex. Manindot mohimo ug balak ang akong amahan.

balbal = eaten by a witch or by a monster or wild creature ex. Gibalbal sa wakwak ang mabdos nga among silingan.

banay = 1. family ex. Ang banay sa Espedilla may pagahimuon nga panagtigum sa tanang miyembro niini. 2. kabanay = relatives ex. Ang tanang kabanay sa namatay nasuko sa nakaligis niini.

bangaw = rainbow ex. Motungha ang bangaw kada uwan-init nga panahon.

bangga = 1. contest ex. May pagahimuon nga bangga sa lumba sa sakajan karong umaabot nga piyesta sa San Juan. 2. crash ex. Nabangga gajud ang hubog nga nagmaniho sa motor gabii.

bantang = proximate ex. Bantang kaajo ko sa gibajang nga mga pagkaon sa talad.

bantawan =

baraw =

baroganan = principle or values in life ex. Maanindot ang ijang baruganan sa gituki nga problema sa among Barangay.

basuni =

biaybiay =

bililhon =
budlay =
bugon =
bug-os = only
bugti =
bukhad = 
bulig =
bulok-krema =
bunhok =
buot =
buros = pregnant
buruka = ex. Langan kayo ang buruka sa hukmanan.
bus-ok =
dagan =
dagang =
dakbayan = siyudad
daklit =
daklit =
dasig = praise, encouragement
dasok = puno
dayan = accessories
daygon = Christmas songs or carol
dentro =
dinapit =
duka =
dumala =
dunghay =
dungog =
dusingot =
galamhan =
gianggaan = nicknamed ex. Ang bata kay ilang gianggaan ug “Butyok”.
gibang =
gibantayan =
gibaoran =
gibatbat =
gibatbat =
gibugha = split firewood
gidalipunga =
gidisdisan =
gihasol =
gihiklin = ex. Gihiklin sa suok ang usa ka jeep can nga gasoline
gihikom =
gihuslot =
gikabangi =
gikawhat =
gilamat =
gilangkuban =
giliatan =
gilubid =
gimakmak =
gimalmal =
gintang = gap
gipaayopan = ex. Gipaayopan sa takuri.
gipahagiyos =
gipahimangnuan =
gipakilab =
gipangagiwan = gikawad-an
gipanghimug-atan = given focus or attention
gipanglakag =
gipanid-an = secretly being observed
gipataliwad-an =
gisigeng-sigeng =
gitakin =
gitanyag = offered
gitaral =
gitikad = ex. Samohante lang kami sa yuta nga among gitikad.
gitil-og =
gitipigan =
giyagubyob = 
giyam-iran =
giyarok =
gubin = ex. Dili na ta maghikutar kay mahimo kining gubin sa atong paglihok-lihok.
gumalaysay =
gumaran = ex. Bug-os niyang gumaran sa kinabuhi.
gutlo = minute
guwang =
habig =
habig = ex. Kalay-on sa duha ka habig.
hag-as =
hagawhaw =
hagpat =
haligi = founders, officials,
hamilin =
hamugaway =
hanggaton = yayain?
hangkob =
hawanan sa kabantog = hall of fame
hayahay =
hibangkaagan =
higala = friend
hilnga = bracelet
hilwas =  ex. Hilwas nga kahimungawa.
himan-himan =
hingkod =
hingtungdan =
hisal-angan = missed to do an activity
hugna =
hugyaw =
hulad =
hulga =
hunghung =
hut-ong = group or throng
huwasan =
huyonghuyong =
ibid = last to be born, only in animals who are able of multiple births
ibid-ibid =
ibungat = demand
ikapanag-ing =
ila =
indaylihay =
ipahigayon = held, to coincide with?
ipundo =
isigkaingon =
isigkatawo =
itap-il = ex. Itap-il si Maam sa imong laraw ning banika.
iwit = last
kaadlawon = early morning, dawn
kaaliputo =
kabagis =
kabiba =
kabidli =
kabilinggan =
kabus = poor
kadapig =
kagiki =
kahaw-ang = emptiness
kahiktin = ex. Nakita niya ang kahiktin sa runway.
kahilayan =
kahimanan = appliances, devices
kahimungaya =
kahinam =
kahiwasa =
kalapyo =
kaligdong = ex. Ang pagpuyo sa kaligdong ug katarong maoy sulundon nga buhat.
kaluha = twin,
kanal-kanal = cleavage
kan-anan = restaurant
kandiis = dimples
kang-a =
kanuos =
kapakyasan =
kapikal = ex. Kalagot ug kapikal.
kapikas =
kapiskay = ex. Kapiskay baya balaya’g resthouse dinhi.
kapupud-an =
kasabal = ex. “Kanus-a kaha moabot ning barko barko”, nahunahunaan niya nga nakapaniid sa kasabal niining nagdagan.
kasarangan =
kasaring =
kasayoran = information
katagilungsod =
katakos =
katilingban = society
katitikan = literature
kaulohan =
kawsa =
kayda = ex. Didto ni namo gibutang sa among kayda.
kikik =
komedor =
kulata =
kulba =
kulbahinam =
kuli = ex. Kuli ra ba kayo nga hisal-angan nila ang adlaw nga para sa Ginoo.
kulo = breadfruit
kumbitay =
kurukutok, kurukuko =
kusi = pinch, kurot
kuwako =
kuyakiw =
lab-ang = double space
lagkaw =
lagmit =
laktoranan = ex. Sa laktoranan ta moagi.
lambi =
lamugdong =
lanat =
langyab =
langyaw = foreigner
lanot =
lantawanan = ex. Lantawanang lagkaw.
lapyo = ex. Lapyo nga bulak.
laraw =
laraw = plan
libak =
libras = pounds
lig-on lig-on =
lihi = birthmark
lim-aw =
limbahon = reddish, red
linaktod =
linalik =
linat-an = boiled
lindog = ex. Lindog sa magasin.
lingla =
lintunganay =
linugdangan =
lit-ad =
lona = boxing ring
lugiton =
lukso = jump
lulinghayaw =
lumad =
lumoy =
luna = juta
lunangan =
lunos =
lut-od =
maasi-asi =
madahig =
maghikutar =
magpasagad =
magsag-ob = magkawos?
magtatampo =
maguwang =
mahabwa =
mahiklin =
mailiw =
makahan-ay =
makahubkas =
makaipsot =
makalibwas =
makapatisar =
makapuypoy =
makasugakod =
makighinabi =
malak-aban =
maligit-ligit =
malingla =
managhigugmaay = lovers?
mando =
manganaykanay =
mangloy = ex. Ang kaguliyang ganiha gipulihan na sa tingog sa mangloy.
mangunguot = pickpocketer
maninoy = godfather
manlalaban = attorney
manukad =
manulunda =
mapahamtang =
maralinghog =
masangab =
masuta =
matamba =
matang =
matanlas =
matngon =
matukbil =
mawagtangan =
maya =
mayatakan =
miagumod = ex. May miagumod sa silong.
miaslay = ex. Miaslay na ang siga sa petromax.
mibaghot =
mibayang =
mihugangkol =
mihukdong = ex. Mihukdong kini sa talad.
mikabat =
mikab-ot =
mikampat =
mikuhil =
milimba =
minghagtok = ex. Minghagtok sa orasan.
minghugyaw =
mingiob =
mingislit =
mingtando =
mipasibantog =
misagbat =
misagunto =
misalga =
misutoy =
mitadlaw =
mitakli =
miwasnga =
miyagubyob =
mohadla = ex. Nahisama kini sa suwab sa bangaw nga mohadla sa panan-aw sa tawo.
mohana =
mohinol =
mokiyo-kiyo =
moligdas =
momay-ong = look alike
motugbong =
mubong sugilanon = short story
nabaliwliw =
nag-ambahan =
nag-anam = slowly
nag-angaang =
nag-as =
nag-atong =
naghaguros =
naghiko-hiko =
naghudyaka =
naghukiros =
nag-inangat = forthcoming ex. Malipayon ko nga naghuna-huna sa nag-inangat nga piyesta sa among baryo.
nagkalugak =
nagkam-ang =
nagkapulasi =
nagkatap = ex. Nagkatap ang mga kotse
naglangkot =
naglawig =
naglimis =
nagordo =
nagpasiugda =
nagsingabot =
nagsuhag =
nagtribukar = nagsabi?
nagtuki =
nag-umido =
nagwa =
nahibulong =
nahinganha =
nakahimungawong =
nakamada =
nakapayanghag =
nakighinabi =
naksakgaw =
nalaang = gipikot, nabitik
namat-an =
namatikdan =
nanagunton =
nanghuyatid =
nangka = jackfruit
nanglimuok =
nangunggo =
napangandak = nabitiwang salita, pangako
napasanginlan =
napugwat =
nasag-ulo =
nasaling-it =
nasangab = ex. Nasangab sa iyang mata.
nasiphod = nalaman?
nasiplatan =
nasud-ipan =
nasugamak =
natakilpo =
natambulingaw = ex. Gipangilogan siyang nagsud-ong niining mga piyuos nga gipang-ipo gikan sa pungango.
natataw =
natugsaw =
natundag =
ngilngigan =
nihilhil =
nilabang =
pabigot = ex. Pabigot sa lawas.
pag-atiman =
pag-ayam =
pagbakho =
pagbatyag =
pagkahagba =
pagkinupugay =
paglulho =
pagnayanaya =
pagpakigsandurot =
pagpanglut-od =
pagpuhag =
pagtibugsok =
pagtikad =
pagtugbong = paglakaw?
pagtumaw = paglitaw
pagyukbo =
pahatan =
pakal = kainan
palabyanan =
palampasan = ex. Palampasan kining banika.
pamahaw =
pamainit =
pamatigayon sa unod = prostitution den
pamentaha =
pamuo = labor ex. Ang Adlaw sa Pamuo gisaulog sa unang adlaw sa buwan sa Mayo.
panagbingkil =
panagsa =
panagway =
panakla =
panamilit =
pananglit = example
panaw =
pangagpas =
pangartiyo =
pangtuwa =
panihapon =
paniudto =
panon =
pansayan = ex. Misulod siya sa pansayan.
panukiduki =
pasidungog = award
pasundayag =
patigayon = factory?
pinayuhot = smuggled?
plastar, hiluna =
popoy =
poturawo =
puja =
pukan =
pultamayor = main door, main gate
pundok =
rekisitos =
relo de pulso = wristwatch
risgo =
rumbo = destination, determined point of reference
sad-an = guilty
sagad = madalas, pabaya
saguysoy =
saha =
sakob =
sakwat =
salingsing =
sambunot = fist fight?
samohante =
samtang =
sanduloy = ex. Butang kini nga nakahatag kaniya’g dugang kadasig ug lut-od sa kusog sanduloy sa inadlaw-adlaw niyang panikaysikay.
saop = tenant
sawop = fish net, the setting of the sun
sawumsom =
saysay = the flow of the story, the story, the account of the story
sidsid =
sigbin =
silaob =
silot =
subang = sunrise, appearance of something like moon
subli = utro, balik
sugilanon =
sugilanon =
sugmat =
suheto = knows the place, knows how to do a task
sukad =
sukna =
sulad =
sumala = according to
suwab =
tabi =
tabunon = ex. Tabunon nga pamanit.
tagibanwahanong =
tagming =
tagna = hula
takbuyan = nakapitan ng sakit?
takdo = sakto
takna = hour
taknaan = clock
talad =
talad =
talad = table
talidhay =
taligam-an =
taliwa = center
taliwanon = posthumous
tamay =
tamdan =
tamdanan = copy?
tandi = compare
tanos =
taudtaod =
tawon = evacuate, took shelter in safer places
tiaw =
tigbansay = trainor, coach
tigbayon = ex. Ikaduhang salog sa tigbayon.
tigdumala =
tigi = contest
tigi = ex. Tigi sa sinulatay.
tigpaluyo = donors, supporters
tigpanimpalad =
tingkalo = ex. Paglikay sa tingkalo sa ospital nasalo.
tinipong kanasoran = united states
tinubdan =
tiyabaw =
too = right
tuaw =
tuba = coconut wine
tubod =
tugob = puno?
tugpahanan = airport, landing area
tuis =
tukmo = mourning dove
tukmong abohon = collared dove
tukmong bakikihon = turtle dove
tukob = swallow in whole
tulibagbag =
tulinghayaw =
tulumanon = radio program
tumotumo =
tumpangan = ex. Dili angay tumpangan ang balhiboo’ng mga tentasyon.
tunaan =
tunga-tunga =
tungod = because
tunol = pass?
uban =
ubay-ubay =
ubos, busbos = mayfly
ug-og =
ukban = ex. Hilaw nga ukban.
ulog-ulog =
undayon = ex. Undayong sumpay.
ungo =
usbaw = increase
utnga =
utro =
wakwak =
wala = left
yupyop =

Vince ang Angga or nickname mao ra nay gigamit sa Bohol.Ug moingon ka ug dagnay mao nay term sa mga surigaonon sa angga(nickname)ex. Unsay angga nimo? (pure binisaya) Uno bay dagnay mo? (Surigaonon mostly kinamayo)

Kataas ba nianang imong listahan, Tigbao. Assignment na nimo nako? Ha ha ha!  Di ko mosaad kay magkinahanglan na'g hataas nga panahon (ug budget, he he he). Aniay partial list:

asyos = vain / bagutbot = grumble / bantang = exposed / bantawan = stage for performance / baraw = arrow, pointed tool / basuni = splinter / biaybiay = make fun of, degrade / bililhon = priceless / budlay = tiresome, burdensome, tiring / bugon = lump, as in nagtibugon nga  kamay nga pula / bugti = something in exchange for another, equivalent / bukhad =  to spread a mat, to open the petals / bulig = to help / bulok-krema or gatason = dirty white, cream-clolored / bunhok = flea / buot = decide (ako ang magbuot), wish (buot kong kuhaon), sense (way buot) / buros, mabdos  = pregnant / buruka, kaso = court battle / bus-ok = plump / dagan = run, direction (dagan sa sugilanon) / dagang, katitikan = literature / daklit, kalit = momentarily, swift / dasig = encourage (gidasig sa pag-apil), bright (mas dasig gyud ang pula kay sa lila) / dasok = to press and maximize space / dayan-dayan = fashion accessories, decoration / dayegon = to praise / dinapit = invited person / dumala = to manage / dunghay = to let hang freely (gipadunghay ang buhok) / dungog = reputation, to hear / dusingot = to sweat profusely / galamhan = within my being, deep inside me (sa akong galamhan) / gibantayan = guarded / gibaoran = warned / gibatbat = expressed, essayed, explained / gidisdisan = cut or slice to expose what is inside (gidisdisan ang tiyan sa baboy) / gihasol = what Tigbao is doing to me, ha ha ha!

taga tigbao... congrats for this  mini encarta above of  Lunsayng Binisaya.

The problem is, .............walay meaning ang ubang words.

Quote from: Koddi Prudente on July 22, 2009, 01:47:58 AM
Yes, ang atong manok Bisaya maoy manok Tagalog sa Luzon. I have a Cebuana friend nga nagsigig pangita og manok Bisaya didto sa Laguna where her family is based. Naglingo-lingo ang iyang gipalitan kay wala man gyuy manok Bisaya didto. Pero pag-ingon niya nga native chicken, gitubag dayon siya nga naa, manok Tagalog.

Gagmay ang liwat niining mga manok Bisaya. Mao ni sila ang manghu'op sa itaas sa kahoy kon hapon na. Free-range ni sila, pwede self-supporting or saboran sa tag-iya.

Kanang mga bugoy, kon kursunada mangawat para naay isumsum, bisag unsang klase sa manok, basta makawat lang, tiklo jud. Usually ang ilang biktima, kon manglit-ag, mao ang mga manok Bisaya.   
 

Thank you Koddi.

Quote from: Koddi Prudente on July 22, 2009, 11:39:12 PM
Kataas ba nianang imong listahan, Tigbao. Assignment na nimo nako? Ha ha ha!  Di ko mosaad kay magkinahanglan na'g hataas nga panahon (ug budget, he he he). Aniay partial list:

asyos = vain / bagutbot = grumble / bantang = exposed / bantawan = stage for performance / baraw = arrow, pointed tool / basuni = splinter / biaybiay = make fun of, degrade / bililhon = priceless / budlay = tiresome, burdensome, tiring / bugon = lump, as in nagtibugon nga  kamay nga pula / bugti = something in exchange for another, equivalent / bukhad =  to spread a mat, to open the petals / bulig = to help / bulok-krema or gatason = dirty white, cream-clolored / bunhok = flea / buot = decide (ako ang magbuot), wish (buot kong kuhaon), sense (way buot) / buros, mabdos  = pregnant / buruka, kaso = court battle / bus-ok = plump / dagan = run, direction (dagan sa sugilanon) / dagang, katitikan = literature / daklit, kalit = momentarily, swift / dasig = encourage (gidasig sa pag-apil), bright (mas dasig gyud ang pula kay sa lila) / dasok = to press and maximize space / dayan-dayan = fashion accessories, decoration / dayegon = to praise / dinapit = invited person / dumala = to manage / dunghay = to let hang freely (gipadunghay ang buhok) / dungog = reputation, to hear / dusingot = to sweat profusely / galamhan = within my being, deep inside me (sa akong galamhan) / gibantayan = guarded / gibaoran = warned / gibatbat = expressed, essayed, explained / gidisdisan = cut or slice to expose what is inside (gidisdisan ang tiyan sa baboy) / gihasol = what Tigbao is doing to me, ha ha ha!

tigbao, haskang daghana ba ani nga words. Thanks for sharing.

Very interesting. As good as a play.  Thanks again Koddi. Some words are really commonly used but as frdaray said: hard to find the meaning.

Quote from: fdaray on July 23, 2009, 08:01:46 AM
taga tigbao... congrats for this  mini encarta above of  Lunsayng Binisaya.

The problem is, .............walay meaning ang ubang words.

sir fdaray,

aho na nang gisugdan ug hatag ug buot ipasabot, galing lang sa kadaghan ug basin pud nga naa pay daghang makatampo ug buot ipasabot sa maong mga pulong nanimpad ko ug butang anis a tubagbohol.

unta daghan ang motampo. salamat. naa na pud koy gisugdan gabii ug himo.

salamat sir, unta motampo pud ka.

bay kods, daghang salamat sa pagtabang.

Quote from: Raquelproud boholana on July 22, 2009, 07:19:05 AM
Kung sa tagalog pa to nga iro Askal-asong kalye ug sa atua pa sa binisaya irong latagaw ug diri sa U.S mao na toy Hienz 57 way klarong breed kay gasagol na.

te racquel,

daghang salamat sa pagpasabot. karon pa ko kahibawo sa gigikanan sa pulong nga dagnay. kay sa amo gud, tumoy ang surigao, kilid ang bohol mao nang nagtagbo ang mga binisaya nga ginamit sa taga bohol ug surigao.

daghang salamat.

Quote from: Bambi on July 23, 2009, 09:46:50 AM
tigbao, haskang daghana ba ani nga words. Thanks for sharing.

Very interesting. As good as a play.  Thanks again Koddi. Some words are really commonly used but as frdaray said: hard to find the meaning.

tampo pud te ug naa kay ikabutang adto. hehehe. daghang matsalam.

Quote from: benelynne on July 21, 2009, 12:29:28 PM
Taga Tigbao,

Naa na'y gamay huyohoy gikan pa sa katigbawan dinhi's payag. Daghang salamat sa pananglitan sa pag-ihap, murag makat-on na ko ani'g ihap sa Binisiya.

additional notes sir kabahin sa pag-ihap.

Kuwarta:

Ang gamiton nga pulong sa pag-ihap o pagpangalan sa kadaghanon sa kuwarta mao ang Espanyol nga pangalan sa numero. Pananglitan:

piso = 1 peso

dos = 2 pesos

tres = 3 pesos

cuatro = 4 pesos

singco = 5 pesos

sais = 6 pesos

siyete = 7 pesos

otso = 8 pesos

nuybe/ nuwebe = 9 pesos

diyes = 10 pesos

baynte/ byente = 20 pesos

traynta/ trenta = 30 pesos

kuwarenta = 40 pesos

singkwenta = 50 pesos

saysenta = 60 pesos

sitenta = 70 pesos

otsenta = 80 pesos

nubenta = 90 pesos

Note: Gawas lamang sa “HUNDREDS” kay may GATOS man ang mga Bisaya. Hasta ang “THOUSANDS” kay may LIBO man, gawas lang sa uban ng mogamit ug “MIL” (ang libo sa pinulungang Espanyol).

Sakto ba? kay wa pa gajud ko kadungog ug nay nipalit nga miingon nga “Nia ya o, ahong bayad ng napulo’g lima”.

Nakalitan bitaw ko sa una nahong adto sa Manila, kay dili nila gamiton ang Kinatsila nga ihap sa kwarta. Pero diha koy naadtoan nga dapit sa bukiran sa Negros Oriental nga Binisaya gihapon ang gigamit para sa kwarta.

Quote from: hubag bohol on July 23, 2009, 02:09:05 PM
Nakalitan bitaw ko sa una nahong adto sa Manila, kay dili nila gamiton ang Kinatsila nga ihap sa kwarta. Pero diha koy naadtoan nga dapit sa bukiran sa Negros Oriental nga Binisaya gihapon ang gigamit para sa kwarta.

mao ba hubag?kanindot atong lugara. hinaut nga kita pud unta magbinisaya na gajud.

unsa may lunsayng bisaya sa kinilaw? 

Uwan:
taligsik = Scattered drops of rain falling and usually the event before the rain

alindahaw = small droplets of rain like fog

uwan = rain.

bundak = word used to refer to the idiomatic phrase "its raining cats and dogs".

Words also associated with rain:
kilat; kidlat = lightning

dawogdog; dogdog = thunder

liti = thunder with an accompanying lightning. also refers to a very loud thunder

subasko = ?

kabunghan = ?

tuwak = rain has stopped

lurang = usually used with reference to the strength of the storm, meaning the storm has
slowed down or its force is dwindling

Quote from: vhinz08 on July 23, 2009, 04:34:33 PM
unsa may lunsayng bisaya sa kinilaw? 

Ang kinilaw mao na gajud na sa Binisaya. Kay kini pangalan sa pagkaon sa mga Bisaya gajud. Ang kinaiya sa pulong nga kinilaw sama pud sa Landang, Binignit, ug Tinughong nga puro ‘sab mga pagkaong Binisaya gajud.

Quote from: taga tigbao on July 23, 2009, 04:39:44 PM
Ang kinilaw mao na gajud na sa Binisaya. Kay kini pangalan sa pagkaon sa mga Bisaya gajud. Ang kinaiya sa pulong nga kinilaw sama pud sa Landang, Binignit, ug Tinughong nga puro ‘sab mga pagkaong Binisaya gajud.

naglibug ko tigbao kay kinilaw/kilawin man japon ang tawag sa mga tagalog, bisag sa bisaya hinilaw man cguro ang tawag sa kinilaw.

Quote from: vhinz08 on July 23, 2009, 05:15:33 PM
naglibug ko tigbao kay kinilaw/kilawin man japon ang tawag sa mga tagalog, bisag sa bisaya hinilaw man cguro ang tawag sa kinilaw.

ang kilawin bay vhinz08 kanding na sija siguro kay sa ahong pagkahibawo kanding ang kilawin o bangus.

Quote from: taga tigbao on July 23, 2009, 05:19:08 PM
ang kilawin bay vhinz08 kanding na sija siguro kay sa ahong pagkahibawo kanding ang kilawin o bangus.

mao man gihapon ilang tawag bisag ug isda na bariles kilawin/kinilaw ang tawag nila sa mga taga Maynila....

cguro bai ang kinilaw sa bisaya hinilaw...

Quote from: vhinz08 on July 23, 2009, 05:22:05 PM
mao man gihapon ilang tawag bisag ug isda na bariles kilawin/kinilaw ang tawag nila sa mga taga Maynila....

cguro bai ang kinilaw sa bisaya hinilaw...

naa kay punto kay HILAW man gajud pud ang himoong kinilaw, pero sukad gajud sa ahong pagkahimugso hangtod karon nga mga pitik sa ahong dughan ning taknaa, kinilaw gajud. hehehe.

ikunsulta ni naho ni bay kods kung magdukdok na pud sija nganhi nga thread.

gigamit ba sa injoha bay vhinz ang pulong nga HINILAW? kay kung gigamit gajud ni sija sa injo, lagmit lain ni sijang pulong para sa kinilaw.

Quote from: taga tigbao on July 23, 2009, 04:36:30 PM


bundak = word used to refer to the idiomatic phrase "its raining cats and dogs".

bundak = pwede pud "bunok" ?
raining cats and dogs = pwede pud "raining pitchforks"

Quote from: taga tigbao on July 23, 2009, 05:27:05 PM
naa kay punto kay HILAW man gajud pud ang himoong kinilaw, pero sukad gajud sa ahong pagkahimugso hangtod karon nga mga pitik sa ahong dughan ning taknaa, kinilaw gajud. hehehe.

ikunsulta ni naho ni bay kods kung magdukdok na pud sija nganhi nga thread.

gigamit ba sa injoha bay vhinz ang pulong nga HINILAW? kay kung gigamit gajud ni sija sa injo, lagmit lain ni sijang pulong para sa kinilaw.

Kinilaw man ang sagad maoy madungog sa amoang lugar kung mag kinilaw, pero naa man gud muingon nga ayaw ibabad ang isda sa suka kung magkilaw kay maluto ang isda. Mao nga angay tawagon ug HINILAW.  Aduna lang koy jotayng ika tampo aning gitawag ug kinilaw.



Aduna daw pare diha sa bohol nga spañol ug kay lagi mobisita siya sa balay sa iyang sakristan nga ginganlag Islao, busa miadto ang maong pare sa balay ni Islao.  Pero kay si Islao yano lang nga lumulupyo niadtong dapita, wala sya makabantay nga muabot ang maong pare, ug sa nahikalit sya kay jamo man syay ikadalit lagi sa iyang bisitang pare, gawas adtong iyang usang bu-ok na isda ug wa pa maluto, ija gidalidali ug butang ug suka tuba, asin, ug sibujas ug gidalit sa pare nga gigutom na kaayo sa paglakaw gikan sa simbahan hangtod didto sa balay ni Islao.  Ug tuod man mika-on ang maong pare ug si Islao gipaningot na pag -ayo kay abi ug dili ma angayan ang iyang gidalit nga isda.  Apan miingon ang pare Kini Lao lami kaayo imong sud-an unsa may tawag aning niluto-a? unja miingon si Islao HINILAW na padre.

Ma-o siguro nga sagad madungog nato "Kini Lao", pero ang tubag ni Islao  HINILAW.

Quote from: vhinz08 on July 23, 2009, 05:57:20 PM
Kinilaw man ang sagad maoy madungog sa amoang lugar kung mag kinilaw, pero naa man gud muingon nga ayaw ibabad ang isda sa suka kung magkilaw kay maluto ang isda. Mao nga angay tawagon ug HINILAW.

Angay bitaw tingali, pero wa man ko kadungog anang "hinilaw". Logical tuod (as opposite to "linuto") pero ang "kinilaw" gikan man sa root word nga "kilaw" which means to eat raw, so pwede ra. Granting nga medjo bungol-bungol ko, kon "hinilaw", the accent would have to be on the last syllable, samtang ang "kinilaw",  naa sa middle syllable ang stress, which is how I hear the word.

Quote from: hubag bohol on July 23, 2009, 06:07:33 PM
Angay bitaw tingali, pero wa man ko kadungog anang "hinilaw". Logical tuod (as opposite to "linuto") pero ang "kinilaw" gikan man sa root word nga "kilaw" which means to eat raw, so pwede ra. Granting nga medjo bungol-bungol ko, kon "hinilaw", the accent would have to be on the last syllable, samtang ang "kinilaw",  naa sa middle syllable ang stress, which is how I hear the word.

ang "HINILAW" pud murag pulong para sa usa ka tawo nga hilig mo tilaw, mao nga hinilaw. pananglitan, Kining bataa arang ka hinilaw ug tam-is.

Quote from: taga tigbao on July 24, 2009, 09:25:32 AM
ang "HINILAW" pud murag pulong para sa usa ka tawo nga hilig mo tilaw, mao nga hinilaw. pananglitan, Kining bataa arang ka hinilaw ug tam-is.

Tuod no? Sama sa hilig mosuroy, hinuroy. Hilig magtuon, hinuon.

Quote from: hubag bohol on July 24, 2009, 10:08:51 AM
Tuod no? Sama sa hilig mosuroy, hinuroy. Hilig magtuon, hinuon.

natumbok nimo hubag.

sibog = step aside, step backward
   gipasibog = told to step aside
   nangsibog/ ningsibog/ nanibog = stepped aside

pagpanibog = the event of stepping aside, trans. when he, she, they stepped aside

ibog = like. The term is supposedly used only to refer to a liking to a person. Similar to crush. The term is sometimes interchanged with the word “naikag”.

naikag = like. 1. The term is used mostly to refer to a liking to a thing displayed in a store. ex. Naikag ko sa gibaligja nga relos didto sa SM. 2. envy with the material things that other persons have. ex. Kahibawo ko nga naikag sija sa bag-o nga cellphone sa ahong igsoon.

nasina = 1. jealous ex. Sa dihang nakit-an niya ang ijang kanhi nga uyab kauban ang laing laki, nasina sija pag-ajo. 2. envy ex. Nasina sija pag-ajo sa lapad ug tan-awanan nga bag-ong telebisyon sa ijang silingan.
   masinahon =

huros = very strong blow of wind

isigkakilid = on both sides

daw = mura ug/ looked like of seemed like

magkakabayo = knight

lisang = mas labaw pa sa kahadlok, fright/frightened

tikjop = closed in

misuway = 1. tried, 2. tested, 3. tempted

mama/mamala = dry land

buy-od = lying lifeless

talagsaon = one of a kind

sulugoon = 1. errand boy 2. disciple or prophet

pahinungod = 1. for the purpose/ benefit of 2. for the intention of

limbuwad = gitumba

tigpanalipud = 1. protector 2. defender 3. guardian

manggugubat = warrior

katigulangan = 1. elders 2. ancestors

Quote from: taga tigbao on July 24, 2009, 10:21:20 AM
natumbok nimo hubag.

Mahilig motilaw, hinilaw.
Mahilig mokilaw, hingilaw.

Interesting ni nga prefix.

Kong ang verb nagsugod og "a", as in abang, hingabang; "b", as in basa, himasa; "k", as in kawras, hingawras; "d", as in dagmal, hinagmal; "g", as in gum-os, hingum-os. Sakto ba kaha ni sila, he he? Problema na sa nagsugod og "h". Morag dili man mahimo.

Lain nga prefix with the same or related meaning: pala-. as in pala-utot.

welcome all

"Kinilaw" gyud na siya ug wa nay lain. Kon mogamit ka'g word nga "hinilaw" mahimo na siya pero nagpasabot nga slightly cooked.  Example: "Hinilaw nga pagkaluto", sama sa beefsteak nga dili well done. Anywhere in Visayan speaking areas, if you use "hinilaw" for kinilaw, matingala gyud sila, because if ever there is such a word, dili gyud na siya mo refer sa pagkaon nga naandan na natong ginganlan og kinilaw.   

Quote from: taga tigbao on July 23, 2009, 04:36:30 PM
liti = thunder with an accompanying lightning. also refers to a very loud thunder

Ang mas paka kay sa liti mao ang "lipak" (accent on the first syllable; kon sa second syllable, "bamboo slat" na and buot ipasabot)

Quote from: hubag bohol on July 23, 2009, 05:43:48 PM
bundak = pwede pud "bunok" ?

"Bundak" is the start of a heavy rain. "Mibundak bitaw'g kalit ang ulan, da nangabasa ming tanan.". Mora ba'g bug-at nga gidala unya ibundak. Ang 'bunok" kana nang ongoing nga heavy rain. "Ga-inday-inday nga uwan" kanang dyutay lang nga ulan, mokusog-mohinay, dugay moundang.   

Quote from: hubag bohol on July 24, 2009, 11:46:47 AM
Mahilig motilaw, hinilaw.
Mahilig mokilaw, hingilaw.

Bingo! Perfect! 100%!

Quote from: Koddi Prudente on July 24, 2009, 11:28:10 PM
"Bundak" is the start of a heavy rain. "Mibundak bitaw'g kalit ang ulan, da nangabasa ming tanan.". Mora ba'g bug-at nga gidala unya ibundak.

mao cguro ni sa english phrase nga 'it's rainging cats and dogs'

kujawan cguro og tagaw ang tawo kay basi mahulogn og bug-at nga iro 

If you apply affixes, suffixes and prefixes sa atong mga action words, atong makita kon unsa gyud ka adudahan ang atong pinulungan. Example, HATAG, to give:

hatag-hatag
hatag-hatagi
hatag-hatagan
hatagi
hatagan
hataganan
hatagon
hatagonon
hataga (Dili man tinuoray nang pagka hataga.)
hingatag
hingatagay
gahatag
gahatag-hatag
gahatagan
gihatag
gihatag-hatag
gihatagan
gihatag-hatagan
gipahatag
gipahatag-hatag
gipahatagan
gipahatag-hatagan
gipanghatag
gipanghatagan
gipanghatag-hatag
gipanghatag-hatagan
ihatag
ihatag-hatag
ighahatag
ighatagay
nahatag
nahatag-hatag
nahatag-hatagan
naghatag
naghatag-hatag
naghatag-hatagan
naghatagay
naghinatagay
nanghatag
nanghatag-hatag
nanghatag-hatagan
nahatagan
nahatag-hatagan
nangahatag
nangahatag-hatag
mahatag
mahatagi
mahatag-hatag
mahatag-hatagan
maghatag
maghatagan
maghinatagay
mahatag-hatagan
mangahatag
manghatag
manghatag-hatag
manghatag-hatagan
mahatagan
mahatag-hatagan
manggihatagon
tighatag
tighatagan
tinghatag

SUMPAYI.

I am sure dili ingon niini ka daghan ang mahimo nga mga pulong gikan sa Tagalog nga BIGAY.

Quote from: Koddi Prudente on July 25, 2009, 12:03:03 AM
If you apply affixes, suffixes and prefixes sa atong mga action words, atong makita kon unsa gyud ka adudahan ang atong pinulungan. Example, HATAG, to give:

Mao bitaw, Bay Koddi, nga misleading ang observation nga gamay ra ang atong vocabulary. Cebuano is a highly agglutinative language, as your example would show. Units of meaning would take years to individually note down even by a team of dedicated scholars. Likewise, there are many variations in the application of the same affixes, making for a vocabulary that is decidedly richer and more complex than it looks to the careless eye. And we're only talking of verbs here.

Quote from: Koddi Prudente on July 25, 2009, 12:03:03 AM
If you apply affixes, suffixes and prefixes sa atong mga action words, atong makita kon unsa gyud ka adudahan ang atong pinulungan. Example, HATAG, to give:

hatag-hatag
hatag-hatagi
hatag-hatagan
hatagi
hatagan
hataganan
hatagon
hatagonon
hataga (Dili man tinuoray nang pagka hataga.)
hingatag
hingatagay
gahatag
gahatag-hatag
gahatagan
gihatag
gihatag-hatag
gihatagan
gihatag-hatagan
gipahatag
gipahatag-hatag
gipahatagan
gipahatag-hatagan
gipanghatag
gipanghatagan
gipanghatag-hatag
gipanghatag-hatagan
ihatag
ihatag-hatag
ighahatag
ighatagay
nahatag
nahatag-hatag
nahatag-hatagan
naghatag
naghatag-hatag
naghatag-hatagan
naghatagay
naghinatagay
nanghatag
nanghatag-hatag
nanghatag-hatagan
nahatagan
nahatag-hatagan
nangahatag
nangahatag-hatag
mahatag
mahatagi
mahatag-hatag
mahatag-hatagan
maghatag
maghatagan
maghinatagay
mahatag-hatagan
mangahatag
manghatag
manghatag-hatag
manghatag-hatagan
mahatagan
mahatag-hatagan
manggihatagon
tighatag
tighatagan
tinghatag

SUMPAYI.

I am sure dili ingon niini ka daghan ang mahimo nga mga pulong gikan sa Tagalog nga BIGAY.

BIGAY

bigay
bigayan
bigyan
bigye (hahahaha sum-baga bai)
binigay
binibigay
binibigay
ibigay
ibinigay
ibinibigay
binigyan
binibigyan
bumigay
bumibigay

bumigay na
halabira wala nakoy maisip 
ibinigyan
ibinibini
binignit
iniibig hehehehe 

Quote from: vhinz08 on July 25, 2009, 03:27:55 PM
bigye

Mora man nig indecent proposal!

BIGAY? binisaya ba ni? mura mag laktod nga hubad ni sa tinagalog sa pulong nga HATAG. no?

Makapahimuot baja ning pulog "bigay" sa Tagalog, kay gigamit pud ni sa Binisaya pero lain ang nuance. Kahinumdom ko sa gamay pa ko didto ko sa Cebu, gipareglahan kog mga bugoy nga bata pero dagku pa naho. Ingon tong usa, "Unsa man ni, atong bigyan?" Ambut kaha kon gigamit pa ni in this sense karon. 

Sab-sab-  mao ni gamiton nga term kung ang animals involve mokaon ug sagbot(grass)like baka,kabaw,kanding ug karnero.

Hab-hab laing term sa kaon. ex. Hala habhaba na.Murag naa ni sagol nga kasuko sa pag imbita ug kaon.Ajo man mo kay igo raman mo mohabhab

Unsa gani term kung ang manok,itik ug langgam mokaon?  naa nay term mao ba ni manusik murag lahi man ang manusik kay attack naman ni.

Quote from: Raquelproud boholana on July 27, 2009, 03:32:19 PM
Hab-hab laing term sa kaon. ex. Hala habhaba na.Murag naa ni sagol nga kasuko sa pag imbita ug kaon.Ajo man mo kay igo raman mo mohabhab

Habhab. Pakals. Kataw-anan nang uban moadtog kumbira kay magpagutom jud. Kon panihapon, dili na maniudto, ha ha ha.

Quote from: Raquelproud boholana on July 27, 2009, 03:32:19 PM
Unsa gani term kung ang manok,itik ug langgam mokaon?  naa nay term mao ba ni manusik murag lahi man ang manusik kay attack naman ni.

Di ba tuktok? Patuktoka na ang mga manok.

Kon iro o iring, tuwa. Wa ka pa kapatuwa ni Bembol?

Quote from: Raquelproud boholana on July 27, 2009, 03:32:19 PM
Sab-sab-  mao ni gamiton nga term kung ang animals involve mokaon ug sagbot(grass)like baka,kabaw,kanding ug karnero.

Hab-hab laing term sa kaon. ex. Hala habhaba na.Murag naa ni sagol nga kasuko sa pag imbita ug kaon.Ajo man mo kay igo raman mo mohabhab

Unsa gani term kung ang manok,itik ug langgam mokaon?  naa nay term mao ba ni manusik murag lahi man ang manusik kay attack naman ni.

sakto ang giingon ni hubag nga Tuktok para sa mga manok ug kalanggaman. ang manuhik kana nang ug masuko ang manok labi na ang pabo.

ang habhab te kay mura mag dakong kaon na,mura ba ug laog nga pakan-on. hehehehe

Quote from: taga tigbao on July 27, 2009, 04:11:40 PM
sakto ang giingon ni hubag nga Tuktok para sa mga manok ug kalanggaman. ang manuhik kana nang ug masuko ang manok labi na ang pabo.

ang habhab te kay mura mag dakong kaon na,mura ba ug laog nga pakan-on. hehehehe

Ni hab hab naba ka diga TGT? Ayaw ug daghana ha kay maka lanag na.
Makalang-unsay laing pinulongan ani TGT?

Quote from: mistyeyed on July 27, 2009, 04:33:05 PM



Ni hab hab naba ka diga TGT? Ayaw ug daghana ha kay maka lanag na.
Makalang-unsay laing pinulongan ani TGT?

sa laing hubad misty, makahilo. hehehehe.

ang balanghoy ug di maluto pag-ajo makalanag.

Quote from: taga tigbao on July 27, 2009, 05:38:26 PM
sa laing hubad misty, makahilo. hehehehe.

ang balanghoy ug di maluto pag-ajo makalanag.

Ah sayop diay tong atong linya nga ayaw daghana kay makalanag.

Unsa man pod nang maka Sak. ex: Baho-a sa iyang ilok oi,maka sak man.

Hubs ug Vince salamat nalimot jud bitaw ko sa term nga toktok. Saburi na ang nataran ug bugas mais aron manoktok ang mga manok.

Nalurong-laing term nalipong

Bakag- extreme foul smell or very stinky - Kinabakagan ang baho nga nagikan sa patay nga iring. Usahay pud ug ang utot perting bahua moingon ug bakaga man kag utot.

Tiklis-laing term sa bukag huge basket man ni di ba nga made of bamboo. Nakakuha sila ug usa ka tiklis nga bolinao.

Quote from: Raquelproud boholana on July 27, 2009, 11:40:49 PM
Bakag- extreme foul smell or very stinky - Kinabakagan ang baho nga nagikan sa patay nga iring. Usahay pud ug ang utot perting bahua moingon ug bakaga man kag utot.

Bakag, or baklag, gigamit ni sa baho sa decomposing flesh, patay nga iring o unsa ba nga wala mahipos o malubong. Usahay naay bakag nga baho nga maglutaw-lutaw unja patayng ilaga diay. Usahay pud ang baho magwala-wala unja mohapak-hapak lang kay gidala-dala diay sa usa sa nagpujo sa balay, he he he.

LISOÌ, = TURN


pagliso = the turning

liso-liso = turning turning?hehehe dili, kuan ni, turning occasionally

liso-lisoa = told to turn occasionally something

paliso-lisoan = planning to have something turned occasionally

gipaliso-lisoan = something has been turned occasionally

magpaliso-liso = planning to have something turned occasionally

nagpaliso-liso = pretending to be turning

nagpangliso = choice out of the situation ex. Nagpangliso na lamang intawon sija.

pagkaliso = degree of turning ex. Perteng pagkaliso sa inasal nga hapit na mahug intawon.

nagliso = the one who turned

magliso = the one who will turn

giliso-liso = presently turning

giliso = turned

gipaliso = told to turn

gipalisoan = (adjective) something has been subjected to turning, toink. hehehehe

magpaliso = planning to have turning, samot!! hahahaha

nagpaliso = availed a turning service. hahaha! ahak na

palisoon = told to do turning at some point in the future

pagpangliso = the turning (plural)

niliso = turned (adjective)

nilisoay = a turning event. unswa? hahaha

nagnilisoay = seems like there was a contest for turning something, sakto ba?

magnilisoay = to happen or occur

liso-lisoon = will turn occasionally

lisoanan = a material or tool or anything where something is turned

nilisoan = the kind of turn someone did

nalisoan = a “mental hospital” person. hahahaha

nangaliso = something was turned when it should have not been

Quote from: Raquelproud boholana on July 27, 2009, 11:40:49 PM
Hubs ug Vince salamat nalimot jud bitaw ko sa term nga toktok. Saburi na ang nataran ug bugas mais aron manoktok ang mga manok.

Nalurong-laing term nalipong

Bakag- extreme foul smell or very stinky - Kinabakagan ang baho nga nagikan sa patay nga iring. Usahay pud ug ang utot perting bahua moingon ug bakaga man kag utot.

Tiklis-laing term sa bukag huge basket man ni di ba nga made of bamboo. Nakakuha sila ug usa ka tiklis nga bolinao.

ang bukag te mura mag mas dako na kay sa tiklis kay ang bukag gud kanang hinimo gikan sa uway nga ikabiba sa likod. butangan na sija ug lubi nga koprasonon.

ang tiklis kanang gagamay nga hinimo gikan sa kawajan.

sakto ba?

Quote from: taga tigbao on July 28, 2009, 09:58:42 AM
magpaliso = planning to have turning, samot!! hahahaha

Ha ha ha. Pwede pud. Moingon ka, "Day, nia unta ko kay magpaliso ko sa ahong l*so!"

Murag sakto ka Vince naa bitaw kalainan ug dagway ang bukag ug ang tiklis.Murag mas lig on tan awon ang tiklis kay sa bukag.Unya sinawon ang tiklis.

daghana diay ug gamit anang liso. Nalisoan sa ajong pangisip kay napasmuhan.Or Nalisoan ug tornelyo nasobrahan ug kwenta.