Published by the Bohol Standard
by Mike Ligalig
Pag-abot sa daghang single motorcycle sa among lungsod, dihay mga nangawala. Kay miuso naman ang habal-habal, nangawala na sab ang mga jeep nga magngadto-nganhi sa lungsod sa Guindulman ug Anda. Nawala na ang mga traysikol nga maoy ilarga kung mapuno sanglit ang habal-habal larga man dayon kon naay pasahero.
Ang makasubo nga nawala kining nabatasan kaniadto sa mga tawo nga mao ang paglakaw. Ug kining pagkahanaw sa batasang paglakaw maghatod unya ug dili maayong epekto sa lawas sa tawo. Karon nga nasemento na among kalsada ug daghan na usab ang kasakyan, panagsa ra kaayo makakita ta ug tawo nga magbaklay.
Tinuod man nga maayo dali ra ta moabot sa atong adtoan – kana kon gadali ta kay importante kaayo ang tuyo. Apan ang kinabuhi sa baryo o lungsod dili man sama sa kinabuhi sa dagkong syudad sama sa Tokyo o New York nga halos tanang tawo adunay gigukod, dili makataronganon nga ang mga tawo mobiya na sa paglakaw.
Atong nahibaw-an nga ang paglakaw daghan ug benepisyo nga mahatod sa panglawas sa tawo. Walay molalis nga doktor ani. Walay makaingon nga walay pulos ang paglakaw. Gani sa Amerika ug diha sa National Geographic magazine, aduna pay mga advertisement nga nagdasig sa mga tawo nga himoong batasan ang paglakaw sa matag adlaw.
Matod sa akong higala nga didto sa ila sa Taytay, Valencia, ang mga tawo kaniadto walay gibati nga sakit sa rheuma, arthritis, o kaha heart-related. Nagsugod kining maong matanga sa mga sakit sa dihang diha nay mga sakyanan nga motungas sa ilaha ug ang mga tawo miundang na sa pagpamaklay sa higayon nga motugbong paingon sa lungsod o motungas pabalik sa Taytay.
Pipila sa mga maayong butang nga ikadulot sa paglakaw mao ang mga mosunod: lowers low-density lipoprotein (LDL) cholesterol (the "bad" cholesterol); raises high-density lipoprotein (HDL) cholesterol (the "good" cholesterol); lowers your blood pressure; reduces your risk of or manage type 2 diabetes; manages your weight; improves your mood; and stays strong and fit.(mayoclinic.com)
Bisan niining daghang benepisyo nga ikahatag sa paglakaw, kining mga “barriotic†ug hunahuna sa amo motamihid ug moyam-id naman hinuon sa mga tawo nga mobaklay. Libakon hinuon ka sa sa mga tawo kung hikit-an ka nga nagbaklay kay lagi kono pordoy na ka ug wala na intawoy ikaplete pauli sa inyo. Naa poy uban moingon nga hilabihan ra kono nimo pagkatihik kay dili na kakuot sa sinsilyo sa imong bulsa para ipelete ug traysikol. Mao man niy kinaham sa mga tawo sa baryo: sige ug pamantay ug paghisgot sa laing mga tawo nga molabay. Naghisgot bitaw ko ug poverty reduction program sa gobyerno niadtong niaging semana ug miingon ko nga kataw-anan kini sanglit ang kapobrehon nagagikan sa katapolan sa kadaghanan. Ug ang katapolan makita kini sa pagdumili sa mga tawo karon sa pagbaklay.
Dihay taga amo nga didto na nanimuyo sa Manila ug nagtrabaho sa usa ka global company. Matag uli niya sa among lungsod ug kon naa siyay adtoon magsige ra gyud siya ug baklay. Mahimuot nalang siya nga maminaw sa mga libak sa mga tawo. Gilibak siya nga ngano kono ang kwartahan magsige raman ug baklay.
Matag naa ko sa among lungsod, moduaw ko sa lubong ni Papa. Kung kada semana ko makauli, kada semana sab ko makaduaw sa lubong. Naay mga higayon nga moduaw ko kaduha o katulo sa usa ka semana. Gikan sa among baryo paingon sa menteryo may gilay-on nga unom ka kilometro. Laing unom ka kilometro pauli. Dose kilometro tanan. Dose ka kilometro akong baklay-baklayon. Ang mga kaila nako sa amo nga may motorsiklo o sakyanan hunongan ko sa dalan ug agnihon ko sa pagsakay. Tanan akong gibalibaran. Katarongan: magbaklay lang ko.
Sa Tagbilaran, mosakay lang ko ug traysikol kung udtong totok o kaha gabii na kaayo. Kasagaran magbaklay lang ko sa akong mga adtoan. Gani, baklayon lang nako ang Booy Annex paingon sa F. Rocha Extension diin nahimutang ang opisina sa Bohol Standard. Di pa masakit imong buot nga balibaran sa mga pilian nga traysikol drayber sa Tagbilaran.
Mintras tanto nga baskog pa ta ug lawas (sa grasya sa Ginoo), magbaklay lang ta. Wala pay gasto sa gasoline, maayo pa sa lawas. Mao ra bay ihuna-huna nato ug baklay kon nangasakit na ta?
Linkback: https://tubagbohol.mikeligalig.com/index.php?topic=22695.0
