Tourism Package in Corella, Bohol

[TUBAGBOHOL.com]

by Rey Anthony Chiu

San Isidro, a 5th class town in Bohol wants to go on a ‘slow but sure’ kind of strategy in its eco-tourism package as it opts for low capital, low impact to the environment tourism promotion.

San Isidro mayor Jacinto Naraga admits, “first things’ first. We do not want to get big right away, we have a decent offer of environment adventure and like what Boholanos aspire, we do not want to commit mistakes we can’t do something about later,” the mayor added.

Naraga  bared that tourism development in his town includes a two-storey cave, a majestic waterfall and a unique panorama of western Bohol as seen only on a hilltop perch high up in town. 

Eyed for tourism activities are Cantijong Cave in Cansague Sur, Kilab-kilab Falls in Baunos and Candungaw Peak in Barangay Candungao, the mayor added.   

“These are interesting sites and getting there also opens up countless possibilities of entrepreneurship that our people can get into. Small business but one that can perk up our local economy,” Naraga said.

San Isidro tourism officer Eric Jinne Flor agreed with the mayor and explained further, “we want to do away from mass tourism for now while we still grope on what to do best for our sites, one that will sustain it and deals with the minimum impact on the resources we offer,” Flor said.

Flor added, not your usual mass tourism site, San Isidro wants to cater to the kind of tourists that are aware of what they are into—as nature lovers and those whose concept of tourism is full of respect for cultures and environmental education.

Relishing from its successful hosting of Agbunan Festival on June 29, last year San Isidro residents have awakened their sense of pride and now believe that if there are shortcuts to attaining a new engine for development, it must be an honest to goodness eco-tourism package. (mbcn/rahc/PIA-Bohol)

[chicogon]

Padayon...

[fdaray]

way problema sa Corella, duol ra sa Tagbilaran, sakay lang sa Dao terminal paingon sa Balilihan, moagi ka sa amo.

[fdaray]

Sa akong pagbakasyon sa Corella niadtong Abril 24, 2012 akong gisulat ang nindot nga makita didto.



Corella Bohol:Tarsier Paradise               
ni Felix B. Daray

(Napatik sa Bisaya Magasin, Hulyo 11, 2012)                                              

      Ang Corella usa sa ka  5th class municipality,  ang pinakagamay nga lungsod sa probinsia sa Bohol, sa area ug population. Aduna lamay walo ka lungsod,  7,699  ka tao base sa Census niadtong 2010. Nahimong lungsod niadtong Decembre 3, 1879 , gikan sa inahang lungsod sa Baclayon. Gisaulog ang pista sa Abril 27, sa mahal nga patron, Nuestra Senora del Villar. Unang ikapasigarbo  ang pagkamalinawong lungsod; diin  devoted Catholics ang mga mulupyo. Napulo lang ka  kilometro ang layo gikan Tagbilaran City. Maingon ta nga pobre ang among lungsod kay walay mga dagkong tindahan, business, pabrika, negosyo ug uban pa, sanglit  duol ra sa siyudad.                           
      Apan sa iyang kagamay adunay kami talagsaong bahandi nga ikapasigarbo ,nga  naa diri sa amo,  ang tarsier , (tarsius syrichta) gitawag og maomag ; ang giila nga pinakagamayng primate sa tibuok kalibutan. Anhi sila  makita nga daw paraiso sama  sa Eden niadtong unang panahon nga gipuy-an ni Adan ug ni Eba. Buhong sila sa mga pagkaon, pag-atiman, pagbantay, ug pagtuon sa ilang kinaiyahan. Anaa sila nagpuyo nga daw paraisong kakahuyan o kalasangan,  layo sa kadaot nga adunay mopasipala kanila.       
         Matud pa sa  mga environmentalist ,biologist ug mga scientist  sa ilang pagtuon , “ang ilang kagamay nga  nilalang,  adunay kaakohan o kalambigitan sa atong palibot o biodiversity and ecosystem..    Ang usa ka turista nga moadto sa Bohol dili gyod  mosipyat pag-adto sa Tarsier Sanctuary sa Canapnapan, Corella . Didto makita  ang tarsier nga buhi sa tinuod nilang kalibutan (natural habitat). Gikan sa Tagbilaran City mosakay kag mini jeep paingon sa Sikatuna. Pag-abot sa Poblacion, corella, 4 kilometro na lang ang kalayo . Kon Corella ang imong sakyan, magpakyaw  kag single motor gikan sa Poblacion, P15 ra ang pamasahe.            
         Sa among biyaheng Bohol  niadtong Abril 24, kauban sa akong anak, unang gisuroy namo ang Tarsier Foundation sa Canapnapan, sikbit lang sa among barangay. Human namo ug bayad sa entrance  ticket, gipaila-ila kanamo ang caretaker, si Carlito Pizarras, ang giila nga “tarsier man”. Uban sa tourist guide, gidala mi didto sa  mga punoandiin didto nakita gyod namo  ang gagmayng mha linalang nga naglingkpod, nagkapyot: ang uban nahpaipit sa duh aka sanga nga natulog.. Matud pa sa tourist guide,” nocturnal animal ang tarsier, sa adlaw matulo ug aktibo sa gabii. Ang tarsier, pareha lang kadako sa kumo sa 5  anyos nga bata, 4 ngadto sa 5 ka pulgada ang taas, abohon ang panit, pareha sa ilaga ang ikog,  dako ang ulo ug mata. Ang ulo pwede moliso 180 degree , makalukso paatras. Ang ilang kaonon  mga bakokang    (beetles),  timos  (crekittes), anay (ants)  ug uban pang insekto. Mokaon usab sila og  gagmayng  langgam nga ilang makita  panahon sa kagabihon.  Gitawag sad sila og solitary mammal kay nag-inurasa lang diha sa ilang natural habitat.                               
        Diha sa among lungsod niadtong mga 1965, usa ka  taxidermist, si Preming Pizzaras ang kanunay mamusil sa tarsier o bisan unsang klasing hayop sa lasang kay  himoon nga stuff toys hangtod nga nahimo  nang extinct niadtong mga 1985. Si Carlito, iyang anak nakahuna-huna nga  mag breed ug tarsier kay lagi dili na sila makadakop sa lasang. Kaniadto, matag bulan makadakop sila ug 100 ka buok hangtud nga maglisod na gani og lima. Sa iyang pakisusi didto sa kalasangan, panahon sa kagabihon, iyang nasuta nga manakop diay sila ug mga peste o insekto nga ilang kaonon. Sa katapusan, milampos ra gyud siya pagpasanay sa ilang balay; miabot og napulo ang iyang napadako  in captivity.  Sa iyang kaluoy sa gagmayng mawmag, ang tawag nila  iyang gibuhian sa kalasangan.                             Niadtong 1996 , usa ka reaearcher nga Australiana, graduate of Adelaie Uiversity, si Irene  Arboleda nanuduki-duki  sa wildlife  conservation, Ang tarsier maoy iyang napili  kay matud sa ilang patuon, usa na ka extinct spicie  o hpit na mapuo.n Si Carlito ang unang giduol aron magpakisayod  sa iyang nasinatian ug nahibal-an bahin sa tarsier.             
         Sa samang paagi, may grupo sa mga businessmen ug mga prominenteng  mga Boholano, nakahukom nga magtukod ug usa ka Tarsier Foundation didto sa Tagbilaran niadtong Sept. 1996. Ang mga katuyoan :ang pagprotektar sa tarsier sa ilang pinuy-anan, pagpanukiduki,  sa mga hayop nay giingong endangered  species,  ug pagpalaambo sa eco-turismo. Didto gibutang ang Tarsier Santuary sa 7.4 hectares sa barangay Canapnapan sa maong lungsod kay didto pay nakita nga mga tarsier nga nahibilin sa kalasangan.  Si Carlito Pizarras maoy gikuha nga caretaker sa foundation. Ug siya ang unang tao sa Corella nga natala na record sa National Geographics nga”tarsier man,” maoy giila nga unang naka breed sa tarsier, sulod sa kulungan.                  
       Sa pagkatinuod, kining tarsier mao ang kailhanan o identity sa Corella, ang kinagamyanglungsod sa Bohol, nga sa dakong baligho,nia pod ang ginagamyang  primate sa kalibutan. Sa mga Corellans, haom  ug takdo nga  tawgon ang among lungsod, “ tarsier paradise.”                  
         Sa pagka karon, ang local government sa Corella, gidumala ni Hon. Mayor Jose Nicanor Tocmo; vice  mayor, Vito Rapal; mga kagawad, Godofredo Ado, Danilo Bandala, Edmundo Tajan-tajan ,Ma. Asuncion Daquio, Hilario Tocmo, Ricardo Apale, Restituto Denque ug Paul Ello, nakig-alayon  sa Foundation, Tourism Council sa Bohol  para sa kamambuan sa  eco-tourism.                
          Suroy na mo sa Corella, ang  “tarsier paradise”!               

[hubag bohol]

Tourism Package in Corella, Bohol

Hmm, unsay sulod sa package, tarsier?

[hubag bohol]

by Rey Anthony Chiu

San Isidro, a 5th class town in Bohol wants to go on a ‘slow but sure’ kind of strategy in its eco-tourism package as it opts for low capital, low impact to the environment tourism promotion.

San Isidro mayor Jacinto Naraga admits, “first things’ first. We do not want to get big right away, we have a decent offer of environment adventure and like what Boholanos aspire, we do not want to commit mistakes we can’t do something about later,” the mayor added.

Naraga  bared that tourism development in his town includes a two-storey cave, a majestic waterfall and a unique panorama of western Bohol as seen only on a hilltop perch high up in town. 

Eyed for tourism activities are Cantijong Cave in Cansague Sur, Kilab-kilab Falls in Baunos and Candungaw Peak in Barangay Candungao, the mayor added.   

“These are interesting sites and getting there also opens up countless possibilities of entrepreneurship that our people can get into. Small business but one that can perk up our local economy,” Naraga said.

San Isidro tourism officer Eric Jinne Flor agreed with the mayor and explained further, “we want to do away from mass tourism for now while we still grope on what to do best for our sites, one that will sustain it and deals with the minimum impact on the resources we offer,” Flor said.

Flor added, not your usual mass tourism site, San Isidro wants to cater to the kind of tourists that are aware of what they are into—as nature lovers and those whose concept of tourism is full of respect for cultures and environmental education.

Relishing from its successful hosting of Agbunan Festival on June 29, last year San Isidro residents have awakened their sense of pride and now believe that if there are shortcuts to attaining a new engine for development, it must be an honest to goodness eco-tourism package. (mbcn/rahc/PIA-Bohol)

Hmm, San Isidro and Corella are one and the same?

[balong]

maajong pagka sibo nga ang kina gamayan nga unggoy sa kalibotan naa mag pojo sa corella, ang kina gamayan nga longsod sa bohol. daghan kaajong salamat sa imong inpormasyon FDARAY. wa jud koy kalibotan ani nga silingan ra man unta ang maribojoc ug corella. sa sunod namong bakasyon, uban sa mga bata, mo anha jud ko sa corella aron mo tanaw sa mga tarsier sa ilang natural habitat

[fdaray]

tubag bohol.com......., tan-awa pod baya . Lain nga lungsod ang San Isidro. mali lang ang pagpost ning maong article. Diri man sa Corella na post. Ming sumpay lang ko kay bahin man sa tourism ang akong gipost. OK lang, sa TB, bisan asa, bisan unsa ma-post bisan asa.

[hubag bohol]

Ok ra kaayo, oi, di man ta malibog, ang uban lang nga di Bol-anon...

[fdaray]

TY for reading my article. Tan-aw pud dito Balong..., malingaw jud ka. It's quite a rare experience to be there.